02/06/2026
Besoj e keni vënë re se P*k Ark prej disa kohësh nuk po publikon më me ritmin e mëparshëm. Ka disa arsye për këtë, por ndër më kryesoret është demotivimi.
Në fillimet tona, promovimi i arkitekturës ishte një burim frymëzimi. Projektet e realizuara nga arkitektë ndërkombëtarë sollën një momentum pozitiv dhe pritshmëri të reja për cilësinë e mjedisit të ndërtuar.
Por sot?
Shpesh shohim projekte të ricikluara, jashtë proporcioneve dhe pa ndjeshmëri ndaj kontekstit, kulturës dhe mënyrës sonë të jetesës.
Në reflektim e sipër kuptova se problemi nuk qëndron te projektuesit. Janë po të njëjtët që kanë realizuar kryevepra në vende të tjera. Problemi qëndron te mënyra se si jepet detyra e projektimit: kërkesa të pakufizuara, programe të fryra dhe një lloj “carte blanche” që u ofrohet emrave të njohur ndërkombëtarisht.
3-4 herët e fundit që jemi kontaktuar për projekte modeste, fjalia e parë ka qenë pothuajse gjithmonë e njëjtë:
"Na duhet një arkitekt që arrin të marrë lejen. Mundësisht i huaj."
Ndërkohë, ne mund t'ju japim qindra emra arkitektësh shqiptarë plotësisht të aftë për të krijuar projekte frymëzuese.
Vlera e bashkëpunimeve ndërkombëtare nuk duhet të jetë marketingu apo mënjanimi i profesionistëve vendas, por shkëmbimi i njohurive, rritja profesionale dhe edukimi i investitorëve për një mjedis të ndërtuar më cilësor.
Pasnesër, kur të jeni në Festivalin e Arkitekturës duke dëgjuar për vlerat e kulturës, historisë dhe natyrës shqiptare, kujtohuni se shumë profesionistë vendas vazhdojnë të trajtohen si arkitektë të dorës së dytë në vendin e tyre.
Ne vetë, si komunitet, duhet ta kishim ngritur zërin më herët: nga Teatri Kombëtar deri te debatet për Zvërnecin dhe shumë vendime të tjera që kanë prekur qytetet, parqet dhe zonat e mbrojtura.
Sot pyetja nuk është nëse arkitektët shqiptarë kanë aftësi.
Pyetja është: a ka ende vend për ta në procesin e formësimit të vendit të tyre?
Dhe nëse po, kush do ta sigurojë këtë vend, nëse nuk jemi ne të parët që e kërkojmë?
