18/05/2026
İnşaat məsələləri üzrə ekspert olaraq bildirirəm ki, WUF-13 kimi qlobal şəhərsalma tədbirinin keçirildiyi gün Bakıda və Abşeron yarımadasında yağıntı nəticəsində yolların su altında qalması çox ciddi siqnaldır. Bu hadisə göstərdi ki, şəhərin inkişafı yalnız yeni binalar, geniş prospektlər və iri layihələrlə ölçülməməlidir. Şəhərin real dayanıqlılığı məhz belə hava şəraitində üzə çıxır.
Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin xəbərdarlığına görə, mayın 17-18-də Bakıda və Abşeron yarımadasında fasilələrlə yağış, bəzi yerlərdə isə qısamüddətli intensiv yağıntı gözlənilirdi. Yəni bu, tamamilə gözlənilməz hadisə deyildi. WUF-13-ün də 17-22 may tarixlərində Bakıda keçirildiyi rəsmi şəkildə elan olunmuşdu. Belə bir şəraitdə şəhərin yağış sularını idarəetmə sistemi, drenaj xətləri, kollektorlar, yol maillikləri və suötürmə infrastrukturu əvvəlcədən daha ciddi risk qiymətləndirməsindən keçirilməli idi.
Bu mənzərə bizə bir şeyi açıq göstərir: Bakı üçün əsas problem yalnız tikinti həcmi deyil, şəhərin mühəndis infrastrukturunun real vəziyyətidir. Əgər intensiv yağış zamanı əsas yollar, tunellər, keçidlər və yaşayış massivləri su altında qalırsa, bu, şəhərsalma planlamasında yağış suları sisteminin, relyef analizinin və drenaj idarəetməsinin kifayət qədər effektiv işləmədiyini göstərir.
Bir memar kimi bildirmək istəyirəm ki, müasir şəhər yalnız gözəl fasadlardan və hündür binalardan ibarət deyil. Müasir şəhər eyni zamanda yağışa, istiyə, küləyə, selə və iqlim dəyişikliklərinə hazır olan şəhərdir. Əgər şəhər bir neçə saatlıq intensiv yağış qarşısında iflic vəziyyətə düşürsə, deməli, şəhərin görünən hissəsi ilə görünməyən mühəndis infrastrukturu arasında ciddi uyğunsuzluq var.
Burada məsələ təkcə kanalizasiya və drenaj problemi deyil. Problem daha genişdir: bəzi ərazilərdə tikinti sıxlığı artır, asfalt və beton səthlər çoxalır, torpağın suyu udma qabiliyyəti azalır, yaşıllıq sahələri yetərli olmur, yağış sularının təbii axın istiqamətləri bağlanır. Nəticədə yağış suyu torpağa hopmur, sistemli şəkildə idarə olunmur və küçələrə, yollara, tunellərə yığılır.
WUF-13 fonunda bu hadisə Bakıya çox aydın mesaj verdi: şəhərsalma yalnız bina tikmək deyil; şəhər riskləri idarə etmək bacarığıdır. Əgər Bakı qlobal urbanizasiya platformasında özünü dayanıqlı şəhər kimi təqdim etmək istəyirsə, yağış sularının idarə olunması, drenaj sistemləri, suötürmə xətləri, yaşıllıq infrastrukturu və iqlimə uyğunlaşma layihələri prioritetə çevrilməlidir.
Düşünürəm ki, bundan sonra Bakı üçün ayrıca yağış suları və sel risklərinin idarə olunması proqramı hazırlanmalıdır. Bu proqramda riskli küçələr, tunellər, aşağı relyefli ərazilər, köhnə kollektor xətləri, tikinti ilə bağlanmış su axınları və yeni yaşayış massivlərinin drenaj yükü yenidən təhlil olunmalıdır. Hər böyük tikinti layihəsi təsdiqlənməzdən əvvəl onun yalnız yol və parkinqə yox, yağış sularının axınına necə təsir edəcəyi də hesablanmalıdır.
Nəticə olaraq, WUF-13 günlərində yaşanan bu mənzərə Bakı üçün xoş olmayan, amma vacib dərsdir. Şəhər beynəlxalq forumlara ev sahibliyi edə bilər, amma eyni zamanda öz gündəlik infrastruktur imtahanından da keçməlidir. Bu hadisə göstərdi ki, Bakının gələcək inkişafında əsas prioritetlərdən biri daha çox tikinti yox, daha dayanıqlı, daha ağıllı və daha işlək şəhər infrastrukturu olmalıdır.
Muxtar Ərturan.
Daha ətraflı linkdə:
https://oxu24.com/az/cemiyyet/161131/bakini-yagis-sularindan-nece-xilas-edek-ekspertin-teklifleri
