29/06/2020
အျမင့္ဆံုး ရလာဒ္မ်ား အတြက္ ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပ်ိဳးေရး နည္းလမ္းမ်ား
🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒 🥒
ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပိ်ဳးျခင္း (vertical gardening) ကို အသံုးျပဳ၍ သင္ဟာ အထြက္တိုးေစျခင္း၊ ပိုမိုႀကီးမားတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း နဲ႔ ပိုမို စြမ္းရည္ ျပည့္ဝတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေနရာ အသံုးခ်ျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ ႏိုင္ပါတယ္။
{မူရင္း ေရးသားသူ။ ။Barbara Pleasant
The original of this article written in English has been found in “Mother earth news” website. ILLUSTRATION: ELAYNE SEARS }
ေဒါင္ လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပ်ိဳးျခင္း (vertical gardening)
💡ဥယ်ာဥ္မႈးေတြဟာ ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပ်ိဳးေရး ကို လြယ္ကူ ေခ်ာေမြ႕ေစဖို႔ ကိရိယာ တန္ဆာပလာ ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး တီထြင္ ခဲ့ၾက သို႔မဟုတ္ အလိုက္သင့္ျပဳ႕ျပင္ သံုးစြဲ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေအာက္ပါ ပံုမ်ားမွ ပထမပံုကို နာရီလက္တံ သြားသည့္ အတိုင္း ဘယ္ဖက္ ထိပ္မွ စ၍ ႀကည့္ပါ - ခိုင္ခန္႔တဲ့ ေမြးျမဴေရး တိရိစၧာန္ျခံ ဇကာကြက္ အကာအရံဟာ စည္း႐ိုး အျဖစ္၎၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးပင္ အေထာက္အပံ့ အျဖစ္၎ တာဝန္ ႏွစ္မ်ိဳး ထမ္းေဆာင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေပါင္းမိုးခံုး ဝင္ေပါက္ တခု ကို ဖန္တီးဖို႔ သူတို႔ကို ေကြးပစ္ ႏိုင္ပါတယ္။ သစ္ပင္ငယ္ေတြ သို႔မဟုတ္ ဝါးတိုင္ေတြဟာ ပဲပင္ တြယ္တက္တဲ့ ကေတာ့ပံု တဲမွာ အလြယ္တကူ အသံုးျပဳ႕ ႏိုင္ပါတယ္။ ပဲႏြယ္ ရဲ႕ ႏွာေမာင္းေလးေတြက အေၫွာင့္မ်ားတဲ့ ခ်ံုပုတ္ေတြကို တြယ္တက္ခ်င္ၾကပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ "ခရမ္းခ်င္သီး" ေလွာင္ခ်ိဳင့္ ဆိုတာေတြက င႐ုတ္ေကာင္းပင္ေတြ နဲ႔ ခရမ္းခ်င္ပင္ေတြ ကို ေထာက္ပံ့ ေပးပါတယ္။💡
သင့္ ရဲ႕ ဥယ်ာဥ္ဟာ ႀကီးသည္ ျဖစ္ေစ၊ ေသးသည္ ျဖစ္ေစ တည့္မတ္တဲ့ ေကာက္ပဲ သီးႏွံပင္ေတြကို စိုက္ပ်ိဳးဖို႔ ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပ်ိဳးေရး နည္းလမ္းမ်ား အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္စတုရန္း လက္မတိုင္းကို ပို၍ ေကာင္းမြန္စြာ သင္ အသံုးခ် ႏိုင္ပါတယ္။ တိုင္ေထာင္ပဲမ်ားဟာ ထံုးစံ အတိုင္း အမ်ိဳးးမ်ိဳးေသာ ခ်ဳံဖုတ္ပဲ မ်ားစြာထက္ ႏွစ္ဆ ပိုထြက္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ (အပင္ႏႊယ္တက္ရန္) မွန္ကန္တဲ့ စင္ေတြဟာ သခြားသီး အထြက္ကို ႏွစ္ဆ တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။ ထို႔ေနာက္လည္း ေရာဂါပိုးေတြ ႀကီးပြားေအာင္ျမင္ရာ စိုထိုင္းတဲ့ ေျမျပင္ရဲ႕ အထက္မွာ ၎တို႔အား ထားႏိုင္ဖို႔ ေထာက္ပံ့မႈ တမ်ိဳးမ်ိဳး လိုအပ္တဲ့ ခရမ္းခ်င္ ကဲ့သို႔ အပင္မ်ားလည္း ရွိပါတယ္။ ေကာင္းမြန္စြာ ေထာက္ပံ့စင္ခံ ထားရတဲ့အပင္အားလံုးဟာ ခူးဆြတ္ ရတာ နဲ႔ ပိုမႊားေတြ အတြက္ ေစာင့္ၾကည့္ ရတာ လြယ္တဲ့ အျပင္ စင္မ်ားကို အစာရွာေဖြရာ နားေနတန္းမ်ား အျဖစ္ အသံုးျပဳၾကတဲ့ ပိုးမႊားစား ငွက္မ်ားဆီမွ အကူအညီကို သင္ရပါ လိမ့္မယ္။
အပင္ေတြ အေပၚတက္ပံု
ဥယ်ာဥ္ စင္ေတြကေန အက်ိဳးရတဲ့ အပင္ေတြဟာ ေကာက္ေကြးေနတဲ့ ႏြယ္ပင္ ႏွာေမာင္းေတြ၊ ခေနာ္နီခေနာ္နဲ႔ အမႊာ ပင္စည္ေတြ သို႔မဟုတ္ ခရမ္းခ်င္ ပင္ ကိစၥမွာေတာ့ ေျမႀကီး နဲ႔ ထိတဲ့ ေနရာေတြမွာ အျမစ္ထြက္တဲ့ ရွည္လ်ားေသာ ခေနာ္နီခေနာ္နဲ႔ ကိုင္း ေတြ အပါအဝင္ နည္းမ်ိဳးစံု နဲ႔ အေထာက္အပံ့ ေဒါက္ေတြ/တန္းေတြကို တြယ္ကုပ္ ထားပါတယ္။
ပဲပင္ေတြ နဲ႔ သခြားႏြယ္ဝင္ အပင္ ေတြက ထုတ္လုပ္တဲ့ ေကာက္ေကြးေနတဲ့ ႏြယ္ႏွာေမာင္း ေတြဟာ ရတဲ့ အရာကို ရစ္ပတ္ လိမ့္မည္ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဤ ေကာက္ပဲ သီးနံွပင္ေတြ ကို အေထာက္အပံ့ေတြ လုပ္ေပးတဲ့ အခါ အဆင္ေျပသလို ပံုစံတမ်ိဳးမ်ိဳး လုပ္ေပးလိုက္လ်င္ ရပါတယ္။ ႏြယ္ႏွာေမာင္းေတြက စင္တခုရဲ႕ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ နဲ႔ ေဒါင္လိုက္ အစိတ္အပိုင္းေတြကို တြယ္ကပ္တာေၾကာင့္ တိုင္ေတြမွာ တြယ္ဆက္ထားတဲ့ ဘက္တီးရီယား ပိုးျဖင့္ ေဆြးေျမ႕ႏိုင္တဲ့ ႀကိဳးေတြနဲ႔ ယက္လုပ္ထားတဲ့ ပိုက္ကြန္ေတြဟာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေကာင္းေကာင္း အလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ကိုယ္ေပၚ သူတို႔ ျပန္လည္ ေကြးၫႊတ္ လာသည့္ တိုင္ေအာင္ အထက္ဖက္သို႔ တျဖည္းျဖည္းျခင္း ႀကီးထြားသြားလ်က္ အမႊာ ပင္စည္ ႏွစ္ခုဟာ သူတို႔ရဲ႕ အေထာက္ပံ့(တိုင္)ကို ရစ္ပတ္ ၾကပါတယ္။ အဲဒါဟာ ဗ်စ္ပင္၊ တိုင္ေထာင္ပဲ /ပဲႏြယ္ ပင္မ်ား ၊ မားလဘာ ဟင္းႏုႏြယ္ နဲ႔ ပဲသီး/ပဲေတာင့္ရွည္ ပင္တို႔ မွာ ျမင္ေတြ႕ရတဲ့ ႀကီးထြားမႈ အက်င့္ တခု ျဖစ္ပါတယ္။
အမႊာ ပင္စည္ေတြ အတြက္ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ လိုင္းေတြဟာ အသံုးမဝင္သေလာက္ ျဖစ္တာမို႔ တိုင္ေတြ သို႔မဟုတ္ တည့္မတ္တဲ့ ျခံစည္း႐ိုး တခုနဲ႔ ဖဲြ႕စည္း ထားတဲ့ စင္ေတြနဲ႔ သူတို႔ဟာ အေကာင္းဆံုး အလုပ္လုပ္ ပါတယ္။
ခရမ္းခ်င္သီးေတြဟာ သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ သူတို႔ရဲ႕ အေထာက္အပံ့ေတြ အေပၚ ပစ္တင္ခ်င္ၾက ပါတယ္။ သူတို႔ကို ေလ့က်င့္ေပးၿပီး အေပၚ ေထာင္ထားတဲ့ စင္ေတြနဲ႔ ခ်ည္ေႏွာင္ေပး ရပါမယ္။ အဲဒါက သူတို႔ကို ဝါယာ ေလွာင္အိမ္ေတြ ထဲမွာ စိုက္ရတာေလာက္ မလြယ္ကူလွ ပါဘူး။ ခရမ္းခ်င္ပင္ေတြက ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထြားေလ ေဘးဖက္အားလံုး ကေန ေထာက္ပံ့ ေပးတဲ့ ပိုၿပီးမာတဲ့ ခရမ္းခ်င္ ေလွာင္အိမ္ တခု သင္ပိုၿပီး လိုေလ ပါပဲ။
ယာယီလား ဒါမွမဟုတ္ အၿမဲတမ္းအတြက္လား?
ကၽြန္မရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳ မွာေတာ့ အမွန္တကယ္ ခိုင္ခံ့တဲ့ ေထာင္မတ္ထားတဲ့ ဥယ်ာဥ္စင္ ေတြကို ၁၈ လကၼ အနက္ ေျမမွာ စိုက္ၿပီး အထိုင္ခ် ထားတဲ့ တီပံု သံတိုင္မ်ား သို႔မဟုတ္ ၄ ပတ္လည္ ေဒါင္လိုက္ တိုင္မ်ား (သို႔မဟုတ္ ေတာထဲက ရတဲ့ ၃ လကၼ အခ်င္းရွိတဲ့ သစ္လံုးငယ္မ်ား) နဲ႔ ဆိုင္းတြယ္ ထားရပါမယ္။ ဒီ တဝက္တပ်က္ ၾကာရွည္ခံ ဥယ်ာဥ္ စင္ေတြ တည္ေဆာက္ တပ္ဆင္ျခင္းဟာ အခ်ိန္ နဲ႔ ခြန္အားေတြ ယူပါတယ္။ ကၽြန္မရဲ႕ ဥယ်ာဥ္ထဲမွာ ဘက္စံု အသံုးျပဳ ႏိုင္ဆံုး စင္ေတြဟာ ၈ ေပခန္႔ က်ယ္ၿပီး ၄ ေပ ကေန ၅ ေပ အျမင့္ ရွိႀက ပါတယ္။ အဲဒါေတြကို တိုင္ ႏွစ္တိုင္ နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ ယက္လုပ္ထားေသာ ျခံစည္း႐ိုး ဝါယာ သို႔မဟုတ္ ေမြးျမဴေရး ျခံသံုး ေလးေထာင့္ကြက္ စကာမ်ား နဲ႔ ျပဳ႕လုပ္ ထားပါတယ္။ စည္း႐ိုး ေအာက္ေျခ နဲ႔ ေျမအႀကီးအၾကား ၄ လကၼ လႊတ္ထားျခင္းျဖင့္ ယင္းေနရာမွာ ေပါင္းသင္ဖို႔ နဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးဖို႔ ပိုမို လြယ္ကူေစ ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးကဲ့သို႔ စင္တခုရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ကေတာ့ ေႏြဦး ကာလ တခုစီမွာ ဒီစင္ရဲ႕ အဆင္သင့္ ရရွိႏိုင္မႈ နဲ႔ ဥယ်ာဥ္ထဲမွာဆဲြေဆာင္မႈ ရွိၿပီး အၿမဲတန္း ရွိေနေသာ ေပၚလြင္တဲ့ သြင္ျပင္ တခု ျပဳ႕လုပ္ဖို႔ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ျခင္းပါ။
ဒီစင္မ်ိဳး သို႔မဟုတ္ (လက္ရွိ ျခံစည္း႐ိုး တခုလိုမိ်ဳး) အျခား ၾကာရွည္ခံ ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ အေထာက္အပံ့ (စင္) မ်ား ရဲ႕ အားနဲခ်က္ကေတာ့ peas (စားေတာ္ပဲပင္မ်ား)၊ beans (ပဲေတာင့္ပင္မ်ား)၊ ခရမ္းခ်င္ပင္မ်ား နဲ႔ သခြား မ်ိဳးႏြယ္ သီးႏွံပင္မ်ားအား အလွည့္ၾက စိုက္ပ်ိဳးျခင္း ကို ၎က ကန္႔သတ္ျခင္း ပါပဲ။ ကေတာ့ပံု ဝါးတဲမ်ား ကဲ့သို႔ေသာ ယာယီ စင္မ်ားဟာ သင္ဘယ္ေနရာမွာ ဘာစိုက္မယ္ဆိုတာ မ်ိဳးမွာ သင့္ကို ပိုမို ေျပာင္းလြယ္ျပင္လြယ္ ရွိေစပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး ပ်က္စီးမသြားေစဖို႔ ေဆာင္းတြင္း တတြင္းလံုး ေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ေနရာ တခုမွာ သိမ္းထားဖို႔ လိုပါတယ္။ သင္ဟာ ေဆာင္းဦးရာသီ မွာ စင္ အစိတ္အပိုင္းေတြကို စုစည္းၿပီး သူတို႔ကို အတူတကြ ႀကိဳး သို႔မဟုတ္ အဝတ္စ အေျမာင္းေတြနဲ႔ ခ်ည္ေႏွာင္ၿပီး ေဆာင္းတြင္း တေလ်ာက္လံုး သိမ္းထားခဲ့လ်င္ ေနာက္ရာသီ မွာေတာ့ သူတို႔ဟာ အလ်င္အျမန္ တက္လာ ပါလိမ့္မယ္။
အမ်ားအားျဖင့္ ဝါဂြမ္း၊ ပိုက္ဆံေလွ်ာ္ သို႔မဟုတ္ ဂုန္ေလွ်ာ္ ႀကိဳးတန္းေတြကို ေထာင္မတ္ထားတဲ့ တိုင္ေတြမွာ ခ်ည္ေႏွာင္ၿပီး ကၽြန္မဟာ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ယာယီစင္ေတြ သံုးေလးငါးခုေလာက္ ျပဳလုပ္ ပါတယ္။ (ကၽြန္မ (ပိုက္ကြန္)ႀကိဳးလို႔ ေခၚတာေတြက ဤ သဘာဝ ျဖစ္ေသာ၊ ဘက္တီးရီးယားအားျဖင့္ ေဆြးေျမ႕ႏိုင္ေသာ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္း ေတြထဲက တမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ ႀကိဳးလံုး တခုပါပဲ)။ ဘက္တီးရီးယားအားျဖင့္ ေဆြးေျမ႕ႏိုင္ေသာ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္း ေတြကို အသံုးျပဳျခင္းအားျဖင့္ ကၽြန္မ စင္ကို ကိုက္ျဖတ္ခ်ႏိုင္ၿပီး တၿပိဳင္နက္တည္း မွာပဲ အပင္ေတြကို ဆြဲထုတ္ယူ ႏိုင္ပါတယ္။ ထိုေနာက္ အဲဒါေတြ အားလံုးကို ေျမေဆြးပံုေပၚ ပစ္လိုက္ရံု ပါပဲ။
သီးႏွံပင္ အလိုက္ သီးသန္႔ အေထာက္အပံ့(စင္)မ်ား
အရြက္ေတြ ေနေရာင္မ်ားမ်ား ရေစျခင္းအားျဖင့္ အေအာင္ျမင္ဆံုးေသာ ဥယ်ာဥ္စင္မ်ားဟာ အပင္ရဲ႕ "အရြက္ - သစ္သီး အခ်ိဳးအစား" ကို ျမႇင့္တင္ ေပးပါတယ္။ အေထာက္အပံ့စင္ေကာင္း တခုဟာ သင့္အား အသီးေတြ ဆြတ္ခူးရန္ ႏြယ္ေတြ အၾကားဆီထိ လက္လွမ္းမီေစၿပီး ၾကည့္ရႈစစ္ေဆး ရတာ လြယ္ကူေစ ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့လည္း သူ႔ရဲ႕ ဝန္ကို ထမ္းထားႏိုင္ ေလာက္ေအာင္ ခိုင္မာ ရပါမယ္။
အလ်ားလိုက္ ႀကိဳးတန္းေတြနဲ႔ အစျပဳၿပီး တိုင္ ၂ တိုင္ကို တြယ္ဆက္ခ်ီေႏွာင္ထားတဲ့ ေလးေထာင့္ကြက္ ပိုက္ကြန္ တခု အျဖစ္ ယက္လုပ္ျခင္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ ေထာင္လိုက္စင္ တခု ေပၚမွာ စိုက္ပ်ိဳးလ်င္ စားေတာ္ပဲပင္ အႏြယ္ဝင္ (snow pea, snap pea or shelling pea) ဘယ္အမ်ိဳး မဆို ျဖစ္ထြန္း ပါတယ္။ တိုင္ေတြဟာ အပင္ ကြဲျပားမႈ အလိုက္ ယင္းတို႔ အား ေမွ်ာ္မွန္းထားသည့္ ႀကီးထြားလာမည့္အတိုင္းအတာထိ အျမင့္ ရွိသင့္ပါတယ္။ ဒါဟာ ၂ ေပ ကေန ၆ ေပ အပိုင္းအျခားတြင္းမွာ ရွိႏိုင္ ပါတယ္။ အပင္ေတြၾကားက ေျမႀကီးထဲ စိုက္ထားတဲ့ ေသးငယ္တဲ့ သစ္ကိုင္းေျပာင္ေလးေတြက ပဲပင္ေပါက္ ကေလးမ်ားအား သူတို႔ရဲ႕ အေထာက္အပံ့ေတြဆီ ကူညီဦးေဆာင္ေပး ပါလိမ့္မယ္။ ရွည္လ်ားတဲ့ ႏြယ္ရွိတဲ့ (စားေတာ္)ပဲပင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးဟာ ပဲသီးေတြနဲ႔ ထိပ္ပိုင္း ေလးလာခဲ့လ်င္ အပိုအေထာက္အပံ့မ်ား လိုအပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ အလြယ္တကူ ေျဖရွင္းနည္း တခုကေတာ့ အပင္စိုက္ထားတဲ့ ဧရိယာ အျပင္ေထာင့္ တခုစီမွာ တိုင္တတိုင္စီ နဲ႔ စုစုေပါင္း ေလးတိုင္ ထပ္ထဲ့ရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဤတိုင္ေတြက ေရျပင္ညီ ေျပးထားတဲ့ ႀကိဳးတန္း ၂ တန္း သို႔မဟုတ္ ၃ တန္း နဲ႔ လုပ္ထားၿပီး ေျမႀကီးကေန ၅ ေပထိ ရွိတဲ့ ျခံကို အထိုင္ခ် ထားႏိုင္ပါတယ္။ ၎တို႔ရဲ႕ (စင္ဆီသို႔)ခ်ိတ္ဆက္မႈေတြ လြတ္ထြက္ခဲ့တဲ့ ပဲႏြယ္မ်ားဟာ ယင္းတို႔အား အံ့ၾသေလာက္ေအာင္ ခူးဆြတ္ရ လြယ္ကူ ေစမည့္ ႀကိဳးမ်ားေပၚ သြယ္ျဖာ၍ က်လာ ပါလိမ့္မယ္။ မႏွစ္ကေတာ့ စိတ္ကူးေဟာင္း တခုကို ကၽြန္မ စမ္းခဲ့ပါတယ္ - ေကာက္ႏွံပင္ေတြကို စားေတာ္ပဲပင္ အေထာက္အပံ့ အျဖစ္ အသံုး ျပဳ႕ၿပီးေတာ့ေပါ့။ ၁၄ လကၼခန္႔ အကြာရေအာင္ ပါးထားတဲ့ ေဆာင္းတြင္း တေလ်ာက္ ျဖတ္သန္း ရွင္သန္ခဲ့တဲ့ ႏွံစား ႐ိုင္းဂ်ံဳပင္ေတြဟာ ေကာင္းေကာင္ႀကီး အလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႐ိုင္းပင္ေတြရဲ႕ ၅ ေပရွိ အျမင့္ကို အသံုးခ်ဖို႔ ျမင့္မားတဲ့ ပဲပင္တမ်ိဳးေတာ့ သင္လိုအပ္ ပါမယ္။
မည္သည့္ ပဲစင္အား မဆို အက်ိဳးအမ်ားဆံုး အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႔ စင္ရဲ႕ အေျခမွာ ‘Sugar Ann’ snap peas နဲ႔ ‘Sugar Snap.’ ကဲ့သို႔ေသာ တိုေသာ အမ်ိဳး တခု နဲ႔ ရွည္ေသာ အမ်ိဳး တခု ျဖင့္ စီဆင့္၍ ထားပါ။ {Sugar Ann’ snap peas နဲ႔ ‘Sugar Snap.’ တို႔မွာ ႂကြတ္ေသာ အခံြရွိၿပီး အခြံပါ စားႏိုင္သည့္ ခ်ိဳေသာ ပဲသီးမ်ား ျဖစ္သည္ဟု႔ ဆိုပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာမ်ား စားေလ့ ရွိသည့္ ေရႊပဲသီး ႏွင့္ ဆင္တူသည္ ထင္ပါသည္။ သိရွိသူမ်ားရွိက comment မွာ ေျပာေပးပါခင္ဗ်ား။} ပိုၿပီး ေႏွးေကြးစြာ ႀကီးထြားတဲ့ သူရဲ႕ ဘဝတူ ညီအကို ကို အေထာက္အပံ့ အနည္းငယ္ ေပးလ်က္ တိုတဲ့ အမ်ိဳးက လ်င္ျမန္စြာ ႀကီးထြား ပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးေတာ့ ရွည္တဲ့ တခုက စတင္ ပြင့္ခ်ိန္မွာပဲသူက စတင္ သီးပါ လိမ့္မယ္။
pole beans ၊ runner beans နဲ႔ ပဲေတာင့္ရွည္ (asparagus beans) ေတြဟာ ရင့္မွဲ႕ခ်ိန္မွာ အလြန္အမင္း ေလးလာပါတယ္။ ေထာင္ထားတဲ့ စင္မ်ားဟာ ခိုင္မာေတာင့္တင္း ရပါမယ္။ ဒါမွမဟုတ္လ်င္ ေႏြရာသီ မိုးသက္မုန္တိုင္းေတြက သူတို႔အား ေစာင္းရြဲ႕ သြားေအာင္ တြန္းႏိုင္ပါတယ္။ လက္ရွိ ဝါယါနဲ႔ ယက္ထားတဲ့ ျခံစည္း႐ိုး တခုကို pole beans ပဲသီးေတာင့္ပင္ ေတြကို ေထာက္ပံ့ဖို႔ အသံုးျပဳ႕တာထက္ ပိုေကာင္းတဲ့ အသံုးခ်မႈ မရွိေလာက္ပါဘူး။ Half-runner varieties လို႔ေခၚၾကတဲ့ ပဲႏြယ္ပင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေတြဟာ ၄ ေပ ကေန ၅ ေပထိ ျမင့္တဲ့ ျခံစည္း႐ိုး တခုနဲ႔ အေကာင္းဆံုး အံဝင္ဂြင္က် ပါတယ္။ ပိုမို ရွည္လ်ားတဲ့ ပဲပင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အတြက္ လိုအပ္လ်င္ ျမင္မားတဲ့ ျခံတိုင္ေတြကို စည္း႐ိုးရဲ႕ အျမင့္ တိုးျမႇင့္ ဖို႔ အတြက္ အလြယ္ တကူပဲ ထပ္ထဲ့ ႏိုင္ပါတယ္။ ႏြယ္ေတြၾကား ျမင္ကြင္း တခု ဖန္တီးဖို႔ ဤျခံတိုင္ေတြကို သင္ႀကိဳးနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါကို အဝါေရာင္၊ ခရမ္းေရာင္ နဲ႔ အစိမ္းေရာင္ ပဲသီးေတာင့္မ်ား ထုတ္လုပ္ေပးတဲ့ pole beans (တိုင္တက္ပဲပင္မ်ား) အေရာအစပ္ တခုနဲ႔ ကၽြန္မ ျပဳလုပ္ခဲ့ စဥ္က ရလာဒ္ဟာ ေပ်ာ္စရာ ေကာင္းလွ ပါတယ္။
ပဲသီးေတြဟာ သံုးေခ်ာင္းေထာက္ သို႔မဟုတ္ ကေတာ့ ပံုစံစင္ တခု ေဆာက္ေပး ခ်ိန္မွာ ေအာင္ျမင္ ျဖစ္ထြန္းပါတယ္။ အဲဒါက သူထမ္းထားရတဲ့ အေလးခ်ိန္ တိုးလာစဥ္မွာ သူကိုယ္သူ ေအာက္ဖက္တဲ့တဲ့ကို ဆြဲတာေၾကာင့္ သဘာဝ အားျဖင့္ ၿပိဳလဲျခင္းမရွိေအာင္ ရပ္တည္ႏ္ိုင္ပါတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ ပဲစင္ တခု စီစဥ္ ခ်ိန္မွာ အျမင့္ကို ဂ႐ုတစိုက္ စဥ္းစား သင့္ပါတယ္။ တစံုတရာ အေပၚ မတ္တတ္ မရပ္ပဲ ပဲသီးေတြကို သင္ မမီႏိုင္တာေၾကာင့္ မဆြတ္လိုက္ရပဲ ၾကည့္ေနရတာထက္ ဆိုးတဲ့ အရာ မရွိ ေတာ့ပါဘူး။ ႏြယ္ရွည္ အမ်ိဳးအစားေတြကို ေရွာင္ျခင္းျဖင့္ အတိုင္းအတာ တခုအထိ အျမင့္ကို သင္ထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စင္ရဲ႕ အျမင့္ကိုလည္း သင္ ကန္႔သတ္ဖို႔ လိုပါ လိမ့္မယ္။
ကၽြန္မ တဦးတည္း အေနနဲ႔ေျပာရလ်င္၊ ကၽြန္မ အႏွစ္သက္ဆံုး ပဲစင္ ၂ ခု ရွိပါတယ္ - ေစာေစာ အပင္စိုက္ျခင္း အတြက္ ဝါယာနဲ႔ ယက္ထားၿပီး သတၱဳ႕ ျခံစည္း႐ိုးတိုင္ ႏွစ္ေခ်ာင္းနဲ႔ ထိန္းမတ္ထားတဲ့ အခ်င္း ၃ ေပရွိ ခရမ္းခ်င္ ေလွာင္အိမ္ (သံစကာ ေလွာင္အိမ္) နဲ႔ ရာသီ ေႏွာင္းပိုင္း စင္ တခု အတြက္ ေျပာင္းခ်ိဳပင္ ႐ိုးတံေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ Pole beans ေခၚ တိုင္ေတြေပၚတက္တဲ့ ပဲႏြယ္ပင္ေတြဟာ ၿငိဳးေခ်ာက္ေနတဲ့ ေျပာင္းပင္ေပၚသို႔ ထက္သန္စြာ ကုတ္ကတ္ တက္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့လဲ ပဲပင္စိုက္ဖို႔ ေျပာင္းပင္ကို အနဲဆံုး တေပ ျမင့္သည္အထိ သင္ေစာင့္သမွ် သူက မမႈပါဘူး။
သခြား မ်ိးကြဲေတြ စင္တခုကို ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ႏွစ္သက္ သလဲ ဆိုရာမွာ / စင္တခုနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ေကာင္းေကာင္း အက်င့္ ရလာတယ္ ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ ကေတာ့ ကြဲျပား ၾကပါတယ္။ အသီးႀကီး သီးတဲ့ burpless hybrid ေခၚ ေလ(ခ်ဥ္)တက္မႈကင္းတဲ့ စပ္မ်ိဳးမ်ားဟာ ႀကိဳး သို႔မဟုတ္ နန္းႀကိဳးေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ တဲ့မတ္ေသာ ေလးေထာင့္ကြက္ ပံုစံ စင္ ေပၚ တက္ဖို႔ အလြယ္တကူ ေလ့က်င့္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ႀကီးထြားလာတဲ့ ႏြယ္ေတြကို စကာကြက္ေတြထဲ တပတ္ တခါေလာက္ တြန္းသြင္း ေပးရံုပါပဲ။ သနပ္တည္ရာမွာ သံုးေသာ ပိုေသးတဲ့ သခြားသီး သီးတဲ့ အပင္ေတြကေတာ့ အခက္ေတြ ပိုထြက္ပါတယ္။ အဲ့ဒါက သူတို႔ကို ေလ့က်င့္ေပးရာမွာ ပိုမို ၿပီး ထိန္းမႏိုင္ သိမ္းမရ ရွိလွ ပါတယ္။ သံ (/သတၱဳ႕ နန္းႀကိဳး) စကာ ခရမ္းခ်င္ ေလွာင္အိမ္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ ကိုင္းေတြကို က်က်နန ထိန္းသိမ္းၿပီး ရင့္မွဲလာတဲ့ အသီးေတြကို ပို၍ လြယ္ကူစြာ ရွာေတြ႕ ႏိုင္ေစ ပါတယ္။
Melons (သခြားမသီး၊ ဖရံုသီး၊ ဖရဲသီး စသည္)တို႔က ေထာင့္ျဖတ္ သို႔မဟုတ္ A ပံုစံ ေဘာင္ ႐ိုက္ထားတဲ့ စင္ (လွည္းဦးေထာက္ပံု စင္)ေတြကို သံုးဖို႔ တခုတည္းေသာ အခြင့္အလမ္းကို ေပးပါတယ္။ Melon တို႔ရဲ႕ ႏြယ္မ်ားဟာ ေျမျပင္မွာ ကပ္ေနရတာကို ပိုႏွစ္သက္ ေသာ္လည္း သူတို႔ကို ျမႇင့္ထားျခင္းက ေျမျပင္ေပၚမွာ သြားလာ ေနတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြ နဲ႔ အင္းဆက္ပိုး မ်ား မက်ေရာက္ေအာင္ သူတို႔အား အကာအကြယ္ ေပးပါတယ္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္မွာ (အားစိုက္) ေခၽြပစ္ ရတဲ့ မ်ိဳးေတြကို ရွာေဖြပါ။ (အားစိုက္) ေခၽြပစ္ တယ္ဆိုတာက melon မွဲ႕ခ်ိန္မွာ ႏြယ္ကေန ျဖတ္ပစ္တာကို ေျပာတာပါ။ အသီးေသးေလးေတြသီးတဲ့ melon မ်ိဳး honeydew (ေမႊးခ်ိဳခ်ိဳ သခြားမသီး)ပင္ ေတြဟာ စင္နဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးေရး အတြက္ အသင့္ေတာ္ဆံုးပါ။
သင့္ရဲ႕ ဥယ်ာဥ္ေနရာက ၾကပ္ၿပီး melon ပင္ေတြ အတြက္ ေနရာ မရွိဘူးဟု႔ သင္ ထင္လ်င္ ဒီ အရသာ ရွိတဲ့ ေႏြရာသီ သစ္သီး အတြက္ ေဘးခ်င္း ကပ္ေနတဲ့ စိုက္ခင္း ေတြကို အခံုးပံု သို႔မဟုတ္ A-frame (A ပံုစံ) စင္ တခုနဲ႔ ဆက္ေပးျခင္း ( စိုက္ခင္း ၂ ခု အၾကား ေနရာမွာ စင္ကို ခြထားဖို႔) ကို စဥ္းစားပါ။ ဒီ အထာေလး က ေလွ်ာက္လမ္း တခုကို အသံုးခ်လို႔ရတဲ့ ေျမျပင္ အထက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ရာ ေနရာ အျဖစ္ ယာယီ အားျဖင့္ ေျပာင္းေပး ပါတယ္။
တခုတည္းေသာ စင္ဟာ အရပ္အေမာင္း နိမ့္ တဲ့ အပင္တပင္ကို ေၾကနပ္ေစ ေပမဲ့ ကလန္႔ကလား အပင္တပင္အတြက္ေတာ့ ကပ္ဆိုက္မႈ တခု ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ ဒါ့ေႀကာင့္ မ်ိဳးကြဲတခု ရဲ႕ သူ႔ကိုယ္ပိုင္ ႀကီးထြားမႈ အက်င့္စ႐ိုက္ေတြကို သင္ သတိထားမိ လာတဲ့ အထိ ယက္လုပ္ထားတဲ့ သို႔မဟုတ္ ဂေဟေဆာ္ထားတဲ့ သံနန္းႀကိဳး ေလွာင္အိမ္ထဲ ထည့္ၿပီး စိုက္ပ်ိဳးတဲ့ ခရမ္းခ်င္သီး(ပင္) ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနဖို႔ လိုအပ္ ပါတယ္။ လက္ျဖစ္ ေလွာင္အိမ္မ်ား အတြက္ ထိပ္တန္း ေရြးခ်ယ္စရာ ကေတာ့ ကြန္ကရိ အားျဖည့္ ဝါယာ/သံနန္းႀကိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါက ႏွစ္မ်ားစြာ ခံမည္ ျဖစ္ၿပီး ၆" x ၆" အေပါက္ေတြက ခူးဆြတ္ရတာ လြယ္ကူေစ ပါတယ္။ ေလွာင္အိမ္ေတြကို ျပဳ႕လုပ္ရာမွာ တဖက္ကို အနည္းငယ္ ရႈးထားျခင္းျဖင့္ သူတို႔ကို သိမ္းတဲ့ အခါ တခုနဲ႔ တခု စြပ္ၿပီး ထားႏိုင္ပါတယ္။
ဘက္စံုရ ေဒါင္လိုက္ စိုက္ပ်ိဳးေရး
ေဒါင္လိုက္ ဥယ်ာဥ္ စိုက္ပ်ိဳးေရး ကေန ဥယ်ာဥ္တိုင္း နီးပါး ဟာ အက်ိဳးေက်းဇူး ရႏိုင္ပါတယ္ - သူတို႔ဟာ ေနရာ ေခၽြတာတယ္၊ ရိပ္သိမ္း / ခူးဆြတ္ ရတာလြယ္ကူတယ္၊ ေျမႀကီးမွာ ေအာင္းေနတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြကို အားနဲေစတယ္၊ အထြက္ကို အျမင့္ဆံုး ျဖစ္ေစတယ္၊ ၿပီးေတာ့ အက်ိဳးျပဳ႕ ငွက္ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို အားေပးတယ္။ ။
https://www.motherearthnews.com/organic-gardening/gardening-techniques/vertical-gardening-zmaz10djzraw
(Barbara Pleasant ၏ Vertical Gardening Techniques for Maximum Returns အား ဘာသာျပန္ ထားပါသည္။ သူမဟာ သူမ၏ အေနာက္ေတာင္ ဗာဂ်ီးနီးယား ဥယ်ာဥ္ ထဲမွာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ အပင္မ်ား ႏွင့္ ပန္းပင္မ်ားကို ေဒါင္လိုက္ စိုက္ပ်ိဳး ပါသည္။)
(US မွာစိုက္ပ်ိဳးတာကို ေရးသား ထားေပမဲ့ ျမန္မာျပည္က ဥယ်ာဥ္ သမားမ်ား အတြက္လည္း အက်ိဳးရွိ မည္ဟု႔ ေမွ်ာ္လင့္ ပါတယ္။)
You can improve yield, grow bigger vegetables, and make more efficient use of growing space through vertical gardening.
