28/09/2021
𝐐𝐔𝐘 Đ𝐈̣𝐍𝐇 𝐏𝐇𝐀́𝐏 𝐋𝐔𝐀̣̂𝐓 𝐕𝐄̂̀ 𝐆𝐈𝐀𝐎 𝐃𝐈̣𝐂𝐇 𝐋𝐀𝐍 Đ𝐎̣̂𝐓 𝐁𝐈𝐄̂́𝐍
Trong vài năm ngày đây, thị trường lan đột biến (VAR) được hình thành phát triển và tạo được sự thu hút của cộng đồng yêu lan cũng như xã hội với những giao dịch khủng từ vài tỷ đến vài chục thậm chí là trăm tỷ đồng. Các phương tiện thông tin đại chúng thường đánh giá các giao dịch này là ảo, bơm giá thậm chí là hình thức rửa tiền. Đa số các giao dịch chỉ được chụp hình và quay phim để lưu giữ giữa hai không hề có hợp đồng hay hóa đơn, chứng từ nên khi cần thiết các cơ quan nhà nước khó xác định được giao dịch cũng giá trị giao dịch. Bên cạnh đó, do chưa có những thỏa thuận chi tiết, cụ thể giữa bên mua và bên bán nên quá trình trao đổi, giao dịch giữa các bên dễ xảy ra các tranh chấp về sau. Thậm chí có những trường hợp lợi dụng sự tin tưởng, kẻ hở trong các giao dịch để lừa đảo những nhà đầu tư mới.
Với mục tiêu cung cấp hành lang pháp lý có liên quan đến giao dịch lan đột biến, người viết xin cung cấp loạt bài nghiên cứu quy định pháp luật về các giao dịch đặt biệt này về hình thức, điều kiện cụ thể, giải quyết tranh chấp cũng như những lưu ý mà các bên cần quan tâm khi tham gia vào một giao dịch cụ thể. Qua đó, hình thành một thị trường lành mạnh, minh bạch và đúng pháp luật cho anh em chị yêu lan nói chung và lan đột biến nói riêng.
𝐊𝐘̀ 𝟏. 𝐇𝐈̀𝐍𝐇 𝐓𝐇𝐔̛́𝐂 𝐆𝐈𝐀𝐎 𝐃𝐈̣𝐂𝐇 𝐋𝐀𝐍 Đ𝐎̣̂𝐓 𝐁𝐈𝐄̂́𝐍
𝐈. 𝐌𝐮𝐚 𝐛𝐚́𝐧 𝐥𝐚𝐧 đ𝐨̣̂𝐭 𝐛𝐢𝐞̂́𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢𝐚𝐨 𝐝𝐢̣𝐜𝐡 𝐝𝐚̂𝐧 𝐬𝐮̛̣
Trước hết cần xác định các giao dịch lan đột biến là giao dịch dân sự được điều chỉnh bởi pháp luật về dân sự, trong một số trường hợp còn được xác định là giao dịch thương mại khi chủ thể thực hiện giao dịch đó phải là thương nhân hoặc ít nhất có một bên là thương nhân. Điều 116 của Bộ luật dân sự năm 2015 được quy định Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự. Hợp đồng dân sự là do sự thỏa thuận của các bên chủ thể về việc phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Hậu quả pháp lý của hợp đồng được phát sinh ngay sau khi các bên giao kết hợp đồng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Cụ thể, trường hợp giao dịch lan đột biến là hợp đồng mua bán hay chuyển nhượng LAN ĐỘT BIẾN là sự thỏa thuận giữa các bên (bên mua và bên bán). Theo đó, người sở hữu lan đột biến hợp pháp (bên bán) chuyển quyền sở hữu cây/kie lan đột biến cho bên mua và bên mua có nghĩa vụ trả tiền cho bên bán.
𝐈𝐈. Đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐤𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐠𝐢𝐚𝐨 𝐝𝐢̣𝐜𝐡 𝐜𝐨́ 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐮 𝐥𝐮̛̣𝐜
Hợp đồng mua bán lan đột biến phải có đủ các “điều kiện có hiệu lực” của một giao dịch dân sự. Cụ thể:
- Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự (nếu ủy quyền phải có văn bản ủy quyền). Cụ thể: từ đủ 18 tuổi trở lên, không bị tuyên bố mất hay hạn năng lực hành vi dân sự, không mắc bệnh tâm thần hay mất nhận thức về hành vi.
- Chủ thể tham gia giao dịch mua bán hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa, ép buộc.
- Mục đích và nội dung của giao dịch mua bán không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
- Đảm bảo hình thức trong trường hợp luật có quy định. (được trình bày cụ thể ở mục sau)
Như vậy, nếu không đáp ứng một trong các điều kiện trên, về nguyên tắc, hợp đồng mua bán lan đột biến bị “vô hiệu”. Nếu rơi vào trường hợp vô hiệu thì giao dịch không có giá trị pháp lý, không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên.
𝐈𝐈𝐈. 𝐇𝐢̀𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛́𝐜 𝐠𝐢𝐚𝐨 𝐝𝐢̣𝐜𝐡 𝐥𝐚𝐧 đ𝐨̣̂𝐭 𝐛𝐢𝐞̂́𝐧
Hình thức của giao dịch dân sự là cách thức biểu hiện ra bên ngoài của những nội dung của nó dưới một dạng vật chất hữu hình nhất định. Bộ luật Dân sự 2015 tại Điều 119 xác định hình thức giao dịch dân sự như sau:
“Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử được coi là giao dịch bằng văn bản. Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.”
Pháp luật hiện hành không quy định giao dịch lan đột biến phải được thực hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký nên các giao dịch này được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau gồm: lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể.
Hình thức giao dịch bằng lời nói hoặc hành vi cụ thể như các giao dịch lan đột biến hiện nay thường áp dụng cho những giao dịch dân sự được thực hiện hoặc chấm dứt ngay sau khi thực hiện (như mua bán trao tay) hoặc áp dụng giữa những chủ thể có sự tin cậy hoặc mối quan hệ thân thiết từ trước.
Tuy nhiên, đây lại là các giao dịch có giá trị lớn cũng như có các điều kiện về bảo hành, cam kết chuẩn hoa, chuẩn nguồn cũng như các điều kiện khác nên các giao dịch bằng lời nói hoặc hành vi cụ thể vẫn tiềm ẩn những rủi ro và tranh chấp pháp lý giữa các bên.
Về mặt pháp lý, để đảm bảo về mặt hình thức của giao dịch, giảm thiểu những tranh chấp có thể xảy ra, người viết khuyến nghị hình thức giao dịch nên được áp dụng là giao dịch bằng văn bản. Các loại giao dịch bằng văn bản có thể được áp dụng:
1. Văn bản giao dịch chỉ có bên mua và bên bán xác nhận.
2. Văn bản giao dịch có thêm người làm chứng.
3. Văn bản giao dịch được chứng thực bởi cơ quan có thẩm quyền.
4. Văn bản giao dịch được công chứng bởi các phòng công chứng, văn phòng công chứng.
Theo thứ tự nêu trên cũng thể hiện sự tăng dần của giá trị pháp lý của giao dịch. Hay nói đơn giản, giá trị chứng cứ sẽ tăng dần nếu văn bản giao dịch Lan đột biến có người làm chứng, được chứng thực và cao nhất là khi văn bản được công chứng. Giá trị chứng cứ của văn bản công chứng thể hiện ở chỗ các hợp đồng, giao dịch đã được công chứng thì đương nhiên sẽ được pháp luật thừa nhận. Mọi thỏa thuận, điều kiện, sự kiện được ghi nhận trong văn bản công chứng đều không phải chứng minh nếu có xảy ra tranh chấp.
Kết luận: nhằm đảm bảo giao dịch lan đột biến được thực hiện đúng pháp luật, rõ ràng và được chứng minh trên thực tế, các bên mua bán nên hạn chế giao dịch bằng lời nói hay hành vi cụ thể thông qua quay phim, chụp ảnh. Tùy trường hợp cụ thể và điều kiện cho phép, các bên nên lựa chọn thực hiện giao dịch bằng một trong các hình thức văn bản phù hợp đã nêu trên.
Bên cạnh đó, để hạn chế tranh chấp phát sinh, văn bản mua bán cũng cần được đảm bảo nội dung cơ bản, đáp ứng được yêu cầu của một giao dịch mua bán thông thường cũng như một số điều khoản riêng biệt liên quan đến lan đột biến. Nội dung này sẽ được trình bày ở Kỳ tiếp theo. Mời các anh chị em theo dõi đón đọc./.
