07/07/2021
Tỏi tía
Tỏi tía hay còn gọi là tỏi cổ cứng, thường có nhánh đều nhau, bao phủ bởi những dải màu tía. Nhờ có sắc tố "anthocyanidin" mà giống tỏi này có màu tía. Ở Tây Ban Nha, tỏi tía được dùng để nêm gia vị cho các món bánh mì, mì, pizza, các món chính, súp hay các món phụ. Món khoai tây quay tỏi tía ăn kèm cây hương thảo rất nổi tiếng đối với những người sành uống rượu khắp thế giới. Tỏi tía còn dùng làm gia vị trong kem vani. Ở Việt Nam, nhờ khí hậu nóng ẩm việc trồng tỏi tía chất lượng cao hơn hẳn so với tỏi tía trồng ở nhiều nước khác.
Nhờ có sắc tố anthocyanidin mà giống tỏi này có màu tía. Ảnh: Exporters India
Nhờ có sắc tố "anthocyanidin" mà giống tỏi có màu tía. Ảnh: Exporters India
Theo lương y Bùi Đắc Sáng, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ, Đông y coi tỏi tía là một trong những loại thực phẩm dinh dưỡng tốt nhất. Nếu tỏi trắng (tỏi cổ mềm) được trồng khắp nơi, thì tỏi tía (tỏi cổ cứng) hiếm hơn. Mùi và vị của tỏi trắng rất mạnh, song vị ngọt của tỏi tía lại có thể giữ lại ngay cả sau khi được nấu chín.
Tỏi tía có vị ngọt, cay, tính ôn, tác dụng giải độc, sát trùng, tẩy uế, hạ khí, thông khiếu, tiêu nhọt, tiêu đờm tích, trừ giun, chủ trị đầy trướng, đại tiện khó khăn, tả, lỵ.
Lương y cho biết, ăn tỏi tía thường xuyên làm tăng tiết insulin, giảm nguy cơ tiểu đường tuýp 2. Tỏi tía giàu germanium và selen nên ngăn chặn được sự tổng hợp nitrosamin (tác nhân gây ung thư). Ngoài ra trong tỏi tía còn có allicin là hoạt chất ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư. Ăn tỏi tía thường xuyên, giúp các thực bào khỏe, tăng cường miễn dịch chống ung thư.
Ngoài ra, tỏi tía tươi rất giàu chất chống oxy hóa nên giảm được nếp nhăn, giảm những chất béo xấu trong máu, ngăn chặn các bệnh động mạch vành tim, xơ vữa động mạch. Allicin trong tỏi có khả năng chống kích ứng, nên có khả năng ngăn ngừa bệnh viêm khớp dạng thấp. Chất ally sulfide trong tỏi có khả năng chống vi khuẩn cryptosporidium nên phòng các mầm bệnh và ký sinh trùng trong cơ thể.
Người âm hư, nội nhiệt, thai sản, đậu chẩn, đau mắt, răng, cổ, lưỡi, không nên dùng tỏi.
Để tận dụng ưu điểm của tỏi tía, trước đây người ta thường trích xuất làm dầu tỏi tía. Ngày nay với công nghệ hiện đại, con người tận dụng tỏi tía để sản xuất tỏi đen, bằng cách lên men. Tỏi đen khi đó vừa giữ được các tinh chất có trong tỏi tươi, vừa tăng được hàm lượng allicin và germanium, tăng gấp đôi chất chống oxy hóa anthocyanidin, lại rất dễ ăn và ngon miệng. Nhờ tận dụng được nguồn nguyên liệu dồi dào và được sản xuất tại chỗ nên giá thành của tỏi đen trong nước cũng rất phải chăng, lý tưởng dùng lâu dài để trị bệnh trong gia đình.
