Kts Dương Thanh Tuấn, Hanoi (2026)

29/12/2025

Nên xử lý vấn đề này trước khi muốn thiết kế kiến trúc cổ điển chính thống.

Trong bài thông báo về buổi talk offline " Kiến trúc - Nội thất cổ điển chính thống" có cậu em kts đang học thạc sỹ ở bển comment: " a nên chia sẻ các từ chuyên nghành kiến trúc cổ điển bằng nguyên bản tiếng Anh / Latinh..." đại loại thế. Đây cũng là 1 vấn đề cần lưu ý, tuy nó không thực sự là vấn đề chính của kiến trúc cổ điển nhưng nếu chúng ta là người Việt, thì vấn đề này rất NÊN được xử lý đúng mực. Không thì như hiện nay, kts này thì dùng từ này, kts khác thì dùng cách khác, sách này 1 kiểu, tài liệu kia lại 1 kiểu khác và... các bác thợ đắp phù điêu lại gọi thêm 1 cách khác nữa cho cùng 1 thứ, khá là rối.

Tôi xin bắt đầu việc dịch từ quan trọng nhất của kiến trúc cổ điển - ORDER.
Trong kiến trúc phương Tây, "Order" (Anh/Pháp) hay "Ordo" (Latin) là khái niệm xương sống. Tuy nhiên, khi chuyển ngữ sang tiếng Việt, chúng ta thường thấy rối giữa các từ hay được dùng: Trật tự, Kiểu, Hệ, và Thức. Vấn đề không đơn thuần là khả năng dịch thuật ngoại ngữ, mà là sự truy nguồn đến tận cùng những ý niệm mà nó biểu đạt, lúc đấy không chỉ là lĩnh vực kiến trúc đơn thuần nữa. Cụ thể:

1 - Sai lầm sơ đẳng nhất là đánh đồng Order với Column (Cột). Thực tế, khái niệm Order hoàn chỉnh là một hệ thống quy ước được các lý thuyết gia Phục hưng (như Vignola hay Serlio) chuẩn hóa từ di sản Vitruvius, bao gồm 3 phần theo chiều đứng: Pedestal (Bệ) + Column (Cột) + Entablature (Hệ dầm - nghĩa đen). Quan trọng nhất, tất cả bị ràng buộc bởi một hệ thống tỷ lệ toán học (Module) bất di bất dịch. Như vậy từ tiếng Việt phải tải được hai tầng nghĩa: vẻ đẹp hình thức và tính quy luật nghiêm ngặt ( sự truy cầu tính duy mỹ của các cụ rất cao, vì thời đó các cụ kiến trúc sư toàn các bộ óc hơn người).

2 - "Trật tự" (Dịch theo nghĩa đen): Gợi liên tưởng đến an ninh, sự ngăn nắp hàng lối hay mệnh lệnh hành chính. Cụm từ "Trật tự Doric" nghe tối nghĩa, khô cứng và làm mất đi tính "nghệ thuật" của kiến trúc.
"Kiểu" (Style): Gợi sự tùy hứng, nông cạn bề ngoài (như kiểu tóc, kiểu áo). Nó tầm thường hóa tính khoa học của một bộ “quy luật” kiến trúc đã tồn tại 2.500 năm, biến một quy tắc trường tồn thành một cái "mốt" nhất thời.
"Hệ" (System): Thiên về kỹ thuật kết cấu (như hệ dầm, hệ khung), nghe khô cứng và thiếu đi sắc thái văn hóa, biểu tượng.

3- Tôi trước giờ vẫn luôn dùng từ "THỨC", tôi thấy đấy là phương án chuẩn mực nhất cho ORDER. Cũng không hẳn là vì mấy quyển sách tiếng Việt về lịch sử kiến trúc thế giới đều dùng như vậy ( nhưng không giải thích ý nghĩa cụ thể như bài này) mà bởi vì:

+ Chữ Thức trong văn hóa Á Đông trùng khớp hoàn toàn với bản chất nhị nguyên của Ordo. Là Khuôn mẫu, Phép tắc (trong Công thức, Pháp thức): Thể hiện tính Kỷ luật, Toán học. Là Dáng vẻ, Nghi lễ (trong Hình thức, Nghi thức): Thể hiện tính Thẩm mỹ, Trang trọng. Như vậy nói "Thức Doric" là khẳng định một "Pháp thức thẩm mỹ" cần tuân thủ, chứ không chỉ là cái cột trang trí đẹp.

+Lịch sử kiến trúc phương Đông có cuốn sách vĩ đại đời Tống là "Doanh tạo pháp thức". Hệ thống "Tài phần" trong đó tương đồng sâu sắc với tư duy Module của phương Tây. Dùng từ "Thức" là đặt kiến trúc Cổ điển phương Tây ngang hàng với phương Đông về mặt lý luận: Cả hai đều là những bộ "Pháp thức" xây dựng thiêng liêng dựa trên đơn vị đo lường chuẩn. Rất tương xứng với nhau về mọi mặt.

+Chỉ có từ "Thức" mới giải quyết được các thuật ngữ chuyên sâu, vd như:
Giant Order: Thức khổng lồ (Hệ cột vươn qua nhiều tầng để tạo sự uy nghi). Dịch "trật tự khổng lồ".... lúc này thấy ngay sự bất cập.
Superimposed Orders: Chồng thức (Kỹ thuật xếp tầng các thức cột khác nhau theo quy tắc nặng dưới, nhẹ trên như ở Đấu trường La Mã). Dịch "chồng trật tự" thì...?

P/s:
Để khách quan và trọn vẹn tận cùng khi chọn phương án là Thức, ta cần thừa nhận một giới hạn nhỏ:
Trong nguyên tác Latin, Ordo còn hàm chứa ý nghĩa về Đẳng cấp xã hội, ám chỉ sự phân chia tôn ti trật tự của La Mã (vd như Ordo Senatorius - đẳng cấp Nguyên lão). Từ "Thức" trong tiếng Việt thiên về quy tắc thẩm mỹ nên có thể làm mờ đi tính "chính trị" và "giai cấp" này.

Tuy nhiên, trong bối cảnh học thuật và thực hành, "Thức" (hoặc gọi đầy đủ là Thức cột để mọi người dễ hình dung) vẫn là thuật ngữ chuẩn xác và tinh tế nhất. Còn cách dễ nhất là cứ dùng Order, khỏi phải lăn tăn - nhưng để lại sự áy náy cho những chuyên gia.

Sử dụng từ "Thức" không chỉ là sự chính xác về ngôn ngữ, mà là tuyên ngôn về sự thấu hiểu: Kiến trúc cổ điển là vẻ đẹp của Lý tính, nơi cái Đẹp sinh ra từ sự tuân thủ những "Pháp thức" ngàn năm.

Nếu có ý kiến khác, rất mong các anh chị em đồng nghiệp và chuyên gia về kiến trúc cổ điển bổ sung thêm. Còn không, hãy yên tâm để sử dụng em nó nhé.

29/09/2025

Tổng hợp 5 bài viết giới thiệu về đồ nội thất Italia - Kts Dương Thanh Tuấn
----------------------------------------------------------------------
Interior Design: 20-Part Series - Post 1
"Vì sao đồ nội thất Ý chất đến vậy? - Rỗi hơi rảnh việc"
----------------------------------------
Thực tế mà nói, nếu bàn về chủ đề bày thì chắc tất cả sẽ có kết luận ngay và luôn chẳng cần suy nghĩ: " Thì đương nhiên, đồ Ý mà!!!". Thì cũng đúng thôi, ngoài kia, tất cả mọi phương tiện truyền thông đều có chung 1 hướng như vậy, mà đa số không tiếp xúc với đồ nội thất hạng cao của Ý ( ngay cả người ở châu Âu và ngay chính cả người Ý) thì đều tiếp nhận lại " niềm tin" ấy từ truyền thông mà thôi.
Thế tôi thì sao? À, thì chắc chắn là tôi cũng khẳng định như vậy luôn. Dù rằng thì cũng có nhiều kẽ hở: không ai có thể test hết các món đồ nội thất Ý cả, cũng không ai biết 100% các món đồ, các collection, các thương hiệu của Ý để mà nói ra 1 câu chắc nịch như vậy. Vậy thì chúng ta thống nhất với nhau như này: chỉ bàn về các thương hiệu cao cấp hạng 1 và hạng 2 ở Ý thôi. Còn lại sẽ nhận xét tùy theo trường hợp cụ thể. Dù rằng như thế cũng đã rất rộng và nhiều rồi.
Cũng 1 số lần tiếp xúc với đại diện các hãng đồ nội thất ở Ý, tôi trò chuyện thì đại loại thấy họ có 1 điểm chung:
- Họ có lòng tự hào về chất lượng, về thiết kế của đồ nội thất nước họ. Nếu loại trừ việc họ coi Việt Nam là 1 nước kém phát triển và trình độ về đồ nội thất cũng không có tên trên bản đồ thì trùng hợp là tất cả họ đều có chung 1 tinh thần đó, cũng khó mà fake được.
- Khi hỏi sâu hơn thì đúng là ngoài có 1 lịch sử phát triển đáng tự hào ra, hóa ra họ cũng đều có 1 điểm chung để có thể tạo ra lịch sử đáng tự hào đó.
Điều này ngắn thôi, nhưng rất quan trọng, để tôi chia sẻ với mọi người: Họ luôn có 1 tinh thần thách thức với những cái khó, hay nói trào phúng là khi họ đã đứng trên đỉnh rồi thì họ vẫn tự tạo ra thêm các game khó hơn nữa để chinh phục. Ví dụ chỉ có 1 chi tiết bằng 3 ngón tay nhưng họ có thể mất 2 năm để tìm phương án sản xuất hoàn hảo nhất theo ý của họ. Những cái game đấy mà nếu là ở góc nhìn khác, ở đất nước khác, châu lục khác thì họ sẽ bảo là: Vẽ chuyện, làm thế để làm gì, đắt đỏ tốn kém rách việc mà chả ai nhận ra!!! Kiểu kiểu vậy đấy.
Chưa cần bàn nhiều, chỉ cần nhìn vào 1 điểm chung đấy, chúng ta sẽ thấy bị thuyết phục cao độ. Sẽ có nhiều điều phải suy ngẫm cho nền nội thất Việt Nam từ nội dung ngắn gọn và giản dị này. Tuy nhiên, sẽ còn các nội dung khác nữa ở bài sau nên sau khi tôi chia sẻ hết chúng ta cùng bàn thêm cũng chưa muộn.
----------------------------------------------------------------------
Interior Design: 20-Part Series - Post 2
"Vì sao đồ nội thất Ý chất đến vậy? - Bát bún chả"
----------------------------------------
Tầm 8-9 năm trước, tôi thường không thích ăn mấy món thông thường như bún chả, bún đậu, phở... ở các khu vực không "tên tuổi" lắm. Cũng chỉ là thỉnh thoảng ăn sáng, ăn trưa nhanh gọn thôi nhưng thời điểm đấy tôi cho rằng mấy nơi đấy là "không ngon". Thế rồi sau đó, tôi có việc ở 1 thành phố rõ xa Hà Nội. Trưa nọ, quá giờ nên tìm vào 1 quán bún chả cũng sạch sẽ và đông khách, tất nhiên là phải như vậy mới yên tâm. Và rồi, sau miếng đầu tiên tự dưng tôi tỉnh ra ngay lập tức: những quán bún chả nhỏ nhỏ trong ngõ mà tôi chê ở Hà Nội, rõ ràng vẫn ngon hơn quán to và đông khách này khá nhiều. Vì sao ư? Có lẽ là do người sống ở Hà Nội quen ăn các món như này nên sẽ có nhiều trải nghiệm, nhiều chắt lọc hơn, người nấu có môi trường học hỏi, công thức, cạnh tranh gay gắt hơn để cải tiến chất lượng không ngừng. Rồi nhân viên hiểu biết về các món này cũng dễ thuê hơn nữa...thật sự mặt bằng chung bắt buộc phải ngon hơn nếu không sẽ bị đào thải sớm, đúng không nào?
Chuyện sau đó, về Hà Nội tôi đỡ khó tính hơn, vì hiểu rằng dù sao quán mình đang ăn vẫn hơn nhiều quán khác. Khi nào có thời gian thì vào phố ăn ở quán ngon hẳn, còn hàng ngày, cứ thế đã là hời rồi. Rất thấm.
Quay lại với nước Ý. Rõ ràng trong 1 môi trường có nhiều nhà thiết kế tài ba thì sự cạnh tranh đầy áp lực sẽ sản sinh ra nhiều nhà thiết kế giỏi hơn. Rồi nhiều nhà sản xuất xuất sắc, sẽ là động lực cực mạnh để vươn lên không ngừng, từ tay nghề, biện pháp sản xuất, máy móc hiện đại... nếu không, con đường duy nhất là bị đào thải khốc liệt. Các hãng nội thất cũng vậy, giữa hàng tá các thương hiệu "ngôi sao", thì mọi phòng ban phải có chiến lược, kế hoạch để giữ giá trị và phát triển thương hiệu không ngừng nghỉ. Khách hàng là những người giàu có và sành sỏi nhất thế giới, có những nhu cầu đa dạng vô cùng, vậy chả phải con đường duy nhất phải đi là luôn tiến lên phải không?
Khi tất cả mảnh ghép trong 1 bức tranh lớn đều mạnh mẽ, đều đầy đủ thì tự khắc sản phẩm nội thất Ý phải là xuất sắc. Từ tuyển dụng nhân sự thiết kế, hợp tác với các nhà thiết kế nổi tiếng, máy móc công nghệ hiện đại, thợ có trình độ cao, sở hữu các quy trình chế tác lâu năm, các nhà cung cấp vật tư vật liệu tốt nhất thế giới luôn sẵn sàng, thị trường thì mở rộng khắp toàn cầu.....thì, "bát bún chả" bắt buộc phải ngon trở lên là điều hiển nhiên mà thôi.
----------------------------------------------------------------------
Interior Design: 20-Part Series - Post 3
"Vì sao đồ nội thất Ý chất đến vậy? - cụ Tấm và cụ Lọ Lem"
-------------------------------------------------
"Tấm vâng lời, đi đào các lọ lên. Đào lọ thứ nhất lấy ra được một cái áo mớ ba, một cái áo xống lụa, một cái yếm lụa điều và một cái khăn nhiễu. Đào lọ thứ hai lấy ra được một đôi hài thêu. Đào lọ thứ ba thì thấy một con ngựa bé tí, nhưng vừa đặt con ngựa xuông đất bỗng chốc nó đã hí vang lên và biến thành ngựa thật. Đào đến lọ cuối cùng thì lấy ra được một bộ yên cương xinh xắn." Rồi cụ nhảy lên ngựa vọt đi và startup thành công mỹ mãn như chúng ta đã biết.
Lại nói đến cụ Lọ Lem ở trời Âu. Cụ cũng đến là khổ. "Khi không còn một ai ở nhà, Lọ Lem ra mộ mẹ, đứng dưới gốc cây dẻ gọi:
Cây ơi, cây hãy rung đi,
Thả xuống áo bạc áo vàng cho em.
Chim thả xuống cho cô một bộ quần áo thêu vàng, thêu bạc và một đôi hài lụa thêu chỉ bạc. Cô vội mặc quần áo vào đi dự hội. Dì ghẻ và hai con gái không nhận được ra cô, cứ tưởng đó là nàng công chúa ở một nước xa lạ nào tới, vì cô mặc áo vàng trông đẹp quá." Và, cụ Lọ Lem cũng có cái kết như ý không khác gì cụ Tấm nhà mình.
Điều rút ra ở đây là, nếu không có quần, áo, phụ kiện đẹp, người hỗ trợ thì??? Thì 2 cụ đến khổ với đời, và 2 câu chuyện này không tồn tại để mà lưu truyền hậu thế.
Ở Ý, lúc tôi nghe chia sẻ từ vài nhà sản xuất nội thất thì hóa ra họ cũng theo mô hình bổ trợ cho nhau. Nhà này làm chính, lúc cần về kim loại sẽ nhờ nhà chuyên kim loại, cần nhà chuyên da thì hợp tác nhà chuyên về da...(Đến đây thì khoe nhẹ chút xíu là Erato Collection đang dùng da từ 1 thương hiệu của Ý, họ có hợp tác với thương hiệu nội thất lừng danh Poltrona Frau từ 20 năm nay.)
Cũng đúng thôi, nếu mà đầu tư hết thì không ai có thể đầu tư toàn bộ được, điều đấy không khả thi về con người và tài chính, vận hành. Kể cả khi họ có hết các xưởng riêng cho từng bộ môn thì nhà thiết kế sáng tạo ra trend mới, lại phải đi hợp tác chứ không thể lập ngay 1 xưởng mới tương ứng được. Và vì vậy, 1 thương hiệu nội thất cao cấp ở Ý thuận lợi vô cùng, họ có rất nhiều lựa chọn tốt để hợp tác, có nhiều chuyên gia hỗ trợ trong mọi khâu. Có thể nói thậm xưng rằng, họ có cả tinh hoa nhất của thế giới trong tầm tay.
Vậy thì họ cũng như cụ Tấm và cụ Lọ Lem thôi, họ sẽ tỏa sáng, sẽ rực rỡ hơn gái làng là cái chắc. Dĩ nhiên rồi....
----------------------------------------------------------------------
Interior Design: 20-Part Series - Post 4
"Vì sao đồ nội thất Ý chất đến vậy? - Đôi cánh của đại bàng"
( Bài hơi dài dành cho người yêu đồ nội thất cao cấp Ý)
---------------------------------------------------
Chúng ta đều biết đại bàng, mỗi khi nghe tên thì dù không phải là loài chim chóc, gia cầm cũng phải kính nể đôi phần. Đại bàng là loài chim săn mồi đỉnh cao với sự mạnh mẽ, nhanh, tầm nhìn xa, là bậc thầy về bay lượn nên chúng có thể săn mồi gần như khắp mọi nơi.
Chả thế mà đại bàng xuất hiện trong văn hóa của nhiều dân tộc, tượng trưng cho sức mạnh, sự cao quý và tự do. Trong văn hóa phương Tây thì đại bàng đầu trắng là biểu tượng của Hoa Kỳ - siêu cường số 1 trái đất. Trong thần thoại Hy Lạp, đại bàng là biểu tượng của thần Zeus - vua của các thần. Ở nhiều nền văn hóa bản địa, đại bàng được coi là sứ giả của thần linh.Chưa hết, lông đại bàng thường được sử dụng trong các nghi lễ của người bản địa châu Mỹ. Hình ảnh đại bàng xuất hiện trên huy hiệu, quốc kỳ, và các tác phẩm nghệ thuật. Tóm lại, đại bàng là không thể nghĩ bàn. Có lẽ nó chỉ có 1 điểm yếu duy nhất là không biết nói mà thôi.
Ở các bài trước, chúng ta đã bàn về ảnh hưởng của cấp độ cá nhân, công ty, cấp độ vùng tác động lên vị thế của đồ nội thất Ý. Nhưng chỉ như vậy là chưa hề đủ, hôm nay chúng ta tiếp tục nói về cấp độ tác động cao nhất: chính phủ Ý. Đây là cấp độ không thể duy ý chí 1 cá nhân, 1 tập thể nào để có thể sánh bằng được.
Cụ thể, chính phủ Ý có rất nhiều chính sách, chiến lược toàn diện để giúp nền đồ nội thất Ý có thể vươn xa và độc tôn trên khắp thế giới. Có thể nói không ngoa rằng: nơi nào trên trái đất có nhiều tiền, nơi đó có mặt đồ nội thất Ý! Vậy, cụ thể như thế nào?
- Chiến lược Made in Italy: được luật hóa, có Fondo nazionale del Made in Italy đầu tư và bảo hộ thương hiệu quốc gia.
-Italian Design Day: chương trình ngoại giao văn hoá toàn cầu quảng bá thương hiệu “Design Italia”.
- Ưu đãi thuế cho thiết kế: doanh nghiệp được khấu trừ chi phí R&D, mẫu thử, nhân sự sáng tạo.
-Piano Transizione 5.0: hỗ trợ tài chính 5- 45% khi doanh nghiệp đầu tư máy móc, công nghệ số và tiết kiệm năng lượng.
-PNRR & Cultura 4.0: quỹ phục hồi kinh tế, tập trung số hóa và sáng tạo cho các ngành công nghiệp văn hóa- trong đó có nội thất.
-ICE - SIMEST - MAECI: các cơ quan nhà nước giúp doanh nghiệp quảng bá ở nước ngoài, hỗ trợ chi phí hội chợ và xây dựng thương hiệu quốc tế.
-Salone del Mobile & Milan Design Week: sự kiện “sân khấu quốc gia” được chính phủ, địa phương và hiệp hội chung tay tổ chức. Nó không chỉ là hội chợ mà là sự kiện văn hóa văn hóa toàn cầu. Nơi mọi xu hướng nội thất được hình thành và lan tỏa.
-Chiến lược lâm nghiệp: củng cố chuỗi cung ứng gỗ - nội thất tự chủ 100% từ Ý.
-Kết nối học viện - nhà thiết kế - doanh nghiệp: Ý có những trường top như Politecnico di Milano, IED, Domus Academy… liên tục đào tạo và “bơm máu mới” cho ngành...
Và nhiều điều nữa tôi chưa biết hết. Nhưng bấy nhiêu đó, cũng đủ làm chúng ta choáng ngợp. Nó vừa toàn diện, vừa có tầm nhìn xa trên toàn thế giới, vừa có tác động thực chất và hiệu quả. Không khác gì đại bàng, sức mạnh là không thể nghĩ bàn. Săn mồi thiện chiến, trên khắp mọi vùng lãnh thổ - trừ Nam Cực mà thôi!
Nội thất Ý không nổi tiếng chỉ vì “đẹp”. Nó nổi tiếng vì đằng sau là cả một công thức quốc gia: di sản nghệ thuật, hệ sinh thái sản xuất - sáng tạo hoàn chỉnh, và chính sách nhà nước mạnh mẽ. Đây chính là lý do mà khi nói đến nội thất cao cấp, cả thế giới đều nghĩ ngay đến “Made in Italy”, một bảo chứng cho chất lượng, phong cách và sự đẳng cấp.
Thiết kế và làm ra 1 cái bàn cái ghế, đối với khách hàng có thể nghĩ là do 1 người thợ tay nghề khéo. Nhưng khi món đồ đó vươn lên đến 1 tầm nhất định, đằng sau nó không còn là vấn đề đơn giản nữa các bạn ạ.
Ngẫm.
Hà Nội 28-08-2025
----------------------------------------------------------------------
Interior Design: 20-Part Series - Post 5
"Vì sao đồ nội thất Ý chất đến vậy? - Nốt ruồi của nàng Tây Thi"
------------------------------------------------
Nàng Tây Thi trong truyền thuyết, hẳn là sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành, bao người mê đắm, không có góc chết. Tuy nhiên tôi nghĩ hẳn là chỉ có nàng mới biết cái chỗ mà nàng không hài lòng, ví dụ như là vài cái nốt ruồi ở nơi nào đó mà nó không nên xuất hiện chẳng hạn. Kiểu thế.
Bạn thân mến, sẽ thật là không thoải mái khi tôi dừng ở 4 bài trước, sau khi dẫn dắt các bạn vào trong vầng hào quang của đồ nội thất Ý và dừng lại ở đó. Tất nhiên, tất cả những điều tôi kể với bạn đều là sự thật, ít ra là kiểm chứng thực tế và trên truyền thông không sai chút nào. Tuy nhiên...
Trong quá trình hành nghề, tôi cũng may mắn được va chạm và trải nghiệm nhiều đồ nội thất cao cấp Ý với các góc độ khác nhau. Đại loại là nhân vô thập toàn, đồ Ý đắt đỏ, đẹp, tốt... nhưng vẫn sẽ có lúc có lỗi bạn nhé. Điều này thì tất nhiên là những người biết sẽ không bao giờ nói, cả tôi cũng vậy. Không ai cấm bạn nói sự thật cả, nhưng vẫn sẽ phải tự biết những giới hạn. Chính vì vậy, tôi sẽ nói chung chung, để các bạn có thể nhận thức thật đầy đủ.
Thứ nhất, số lượng đồ gặp lỗi không quá nhiều. Đồ Ý vẫn là bảo chứng cho chất lượng. Thứ hai, vấn đề quan trọng để nó xuất hiện lỗi tương đối "khách quan": khi họ sản xuất, test chất lượng...ở châu Âu, nhưng lại sử dụng cả 1 nước nhiệt đới ẩm, gió mùa như ở Việt Nam thì sẽ có xác suất sự cố do thời tiết khí hậu. Thứ 3 là do vậy, nên họ cần có những xử lý về mặt thiết kế cấu tạo, để tránh sự cố. Quả thực là tôi chứng kiến 1 cái ghế của 1 hãng tiền tỷ nọ, sau 1 năm có lỗi họ đã cải tiến chỗ đấy ra phiên bản mới, dù sự duy mỹ đã có 1 vết xước nhưng chất lượng sử dụng lại ổn định lâu dài. Họ rất nhanh nhạy chứ không hề bảo thủ.
Đa số kiến trúc sư ít được thấy thực tế đồ cao cấp Ý, một số ít thấy được thì chủ yếu biết hình dáng bên ngoài. Số rất hiếm hoi mới biết cấu tạo bên trong ( mà cũng không biết hết được). Phải nói cấu tạo của họ rất đỉnh, mà nhiều món chúng ta không thể làm được, kể cả Trung Quốc cũng ngại. Có chăng, lỗi xảy ra chủ yếu ở phần hoàn thiện trên gỗ tự nhiên và da tự nhiên mà thôi. Và nói thêm 1 điều, dưới con mắt của tôi thì độ chỉn chu ở 1 số chỗ, 1 số món của các thương hiệu đình đám vẫn có những chỗ chưa đạt ( theo tiêu chí của tôi) như thường. Nhưng phải khách quan nhắc lại: 1 số chỗ thôi nhé. Rõ ràng sẽ có nhiều quan điểm, nhiều góc nhìn, cấp độ nhìn nhận khác nhau về đồ nội thất cao cấp của Ý, nhưng ở đây, sau chuỗi 5 bài này, tôi muốn cung cấp 1 góc nhìn ngắn gọn nhưng tổng quát nhất có thể.
Đến đây, thì chúng ta sơ bộ biết được bức tranh toàn diện về đồ nội thất cao cấp Ý. Có thể ví nó như những vị thần La Mã, đầy quyền năng và hào quang chói lòa nhưng vẫn có 1 số điểm giống như người phàm, bạn hiểu ý tôi chứ?

12/08/2025

Phòng Thương mại Thượng Hải ( The Shanghai Chamber of Commerce): Từ di sản lịch sử đến biểu tượng xa xỉ. Khám phá kiến trúc thuộc địa độc đáo.
----------------------------------------------------
✨ Wow wow wow, biết là Thượng Hải (TH) nhiều công trình thuộc địa với nhiều phong cách khác nhau nhưng mình vẫn rất ngạc nhiên khi lần đầu thấy em này. Và ngay lập tức đi giữa buổi trưa nắng để sờ và ngắm, nếu không sẽ rất bứt rứt không yên.

Buổi trưa yên tĩnh, trong khu vườn rộng cả nghìn m², chỉ có cây xanh và nắng vàng cùng em nó: 1 công trình kiểu cổ điển Anh điển hình với tân cổ điển có pha nét Phục hưng, vài chi tiết Baroque. Màu gạch đỏ trong nắng chính ngọ cứ xốp xốp, ấm ấm, như toả ra năng lượng nhẹ nhàng, chững chạc nhìn cảm xúc vô cùng. Xen kẽ là các chi tiết bo cửa, cột giả bằng 1 loại đá cứng mình thấy dùng rất nhiều ở TH, màu xám lạnh lạnh cân bằng rất khéo với những mảng gạch to và chạy suốt mặt đứng.

---------
Lịch sử huy hoàng và thăng trầm

**Khởi nguồn Vẻ vang (1916-1929):
Công trình này không chỉ là một tòa nhà đẹp, mà còn mang trong mình câu chuyện lịch sử đầy thú vị. Ban đầu đây là trụ sở của Phòng Thương mại Thượng Hải - phòng thương mại đầu tiên của đất nước Trung Quốc, được hoàn thành vào năm 1916. Tòa nhà được thiết kế theo phong cách kiến trúc cổ điển Anh, thể hiện sự giao thoa văn hóa Đông-Tây đặc trưng của Thượng Hải thời thuộc địa.

Trong những năm đầu hoạt động, đây là trung tâm thương mại quan trọng, nơi các thương gia quốc tế và địa phương gặp gỡ, thương thảo. Tòa nhà chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của thương mại Thượng Hải trong thời kỳ hoàng kim đầu thế kỷ 20.

**Thời kỳ tăm tối (1929-2010s):
Năm 1929, sau khi bị đóng cửa, tòa nhà trải qua một thời kỳ thăng trầm đầy bi thương. Nó được trưng dụng qua nhiều chức năng khác nhau như trường học, nhà máy, bị cải tạo khác đi hoàn toàn so với thiết kế ban đầu. Theo thời gian, công trình dần trở nên hoang tàn, đổ nát, gần như bị lãng quên trong dòng chảy phát triển không ngừng của Thượng Hải.

**Sự hồi sinh ngoạn mục:
Chuyển biến quyết định đến khi tập đoàn xa xỉ phẩm Bulgari phát hiện ra tiềm năng to lớn của công trình này. Với tầm nhìn chiến lược, họ quyết định không chỉ khôi phục mà còn biến nó thành một biểu tượng xa xỉ mới của Thượng Hải.

**Quá trình Khôi phục Tỉ mỉ (8 năm):
Quá trình khôi phục kéo dài 8 năm ròng rã, với mục tiêu đưa tòa nhà trở về nguyên bản nhất có thể. Đây không chỉ là công việc xây dựng đơn thuần mà là một dự án bảo tồn di sản thực sự:

-Nghiên cứu lịch sử: Ekip chuyên gia đã dành hàng năm nghiên cứu tài liệu lịch sử, ảnh cũ để hiểu rõ thiết kế nguyên bản.
-Phục hồi chi tiết: Từng chi tiết kiến trúc được chăm chút tỉ mỉ, từ những ô cửa sổ với chớp gỗ đặc trưng đến các cột đá xám sang trọng.
-Vật liệu chính gốc: Sử dụng gạch đỏ và đá xám tương tự nguyên liệu ban đầu để giữ nguyên tinh thần kiến trúc.

**Triết lý "Di sản thành Tài sản"

Bulgari đã tạo ra một mô hình kinh doanh độc đáo: biến di sản thành tài sản hạng sang. Khu phức hợp hiện tại bao gồm:

-Bulgari Hotel Shanghai: Khách sạn 5 sao với thiết kế sang trọng.
-Showroom xa xỉ phẩm: Trưng bày và bán các sản phẩm cao cấp từ trang sức đến đồng hồ.
-Không gian siêu xe: Nơi trưng bày và giao dịch các thương hiệu ô tô hạng sang.
-Khu bất động sản cao cấp: Được xây dựng xung quanh, lấy cảm hứng từ phong cách kiến trúc gốc.
-Không gian Giao lưu Tinh hoa
Đây không chỉ là nơi mua sắm mà còn là nơi để giới tinh hoa gặp gỡ và giao lưu. Không gian được thiết kế để tạo ra những trải nghiệm độc đáo, nơi lịch sử và hiện đại hòa quyện một cách hoàn hảo.
---------
**So sánh với Trường hợp Việt Nam
Villa 110 Võ Văn Tần - Cơ hội Bị lỡ
Câu chuyện này gợi nhớ đến villa 110 Võ Văn Tần của Vạn Thịnh Phát ở Việt Nam. Nếu không vướng mắc pháp lý, nó có thể đã trở thành một không gian tương tự, tiếp đón tinh hoa châu lục, thế giới và Việt Nam để giao lưu, mở rộng quan hệ trong một không gian thấm đẫm tính di sản.

**Bài học về Bảo tồn Sáng tạo
Trường hợp Phòng Thương mại Thượng Hải cho thấy rằng bảo tồn di sản không nhất thiết phải là "đóng băng" mà có thể là "tái sinh" với chức năng mới, phù hợp với thời đại nhưng vẫn tôn trọng giá trị lịch sử.

**Ý nghĩa và Tầm ảnh hưởng

Dự án này thể hiện một mô hình phát triển bền vững, nơi:

-Di sản được bảo tồn: Giá trị lịch sử và kiến trúc được giữ gìn
-Kinh tế được phát triển: Tạo ra giá trị thương mại cao
-Văn hóa được lan tỏa: Trở thành biểu tượng văn hóa mới của thành phố
-Cảm hứng mạnh mẽ cho các dự án Khác
Thành công của Bulgari tại Thượng Hải đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều dự án bảo tồn và phát triển di sản khác trên thế giới, chứng minh rằng với tầm nhìn và đầu tư đúng đắn, di sản có thể trở thành động lực phát triển kinh tế mạnh mẽ.
---------

✨ Phòng Thương mại Thượng Hải ngày nay không chỉ là một tòa nhà đẹp mà còn là biểu tượng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa bảo tồn di sản và phát triển thương mại. Đây là một case đỉnh cao mà chỉ các tập đoàn, các siêu tỷ phú mới làm được.

Thật đáng tiếc là ở Việt Nam, chúng ta vẫn chưa có những dự án tương tự, nơi di sản lịch sử được tôn vinh và khai thác một cách sáng tạo, bền vững. Hy vọng trong tương lai, chúng ta sẽ có những câu chuyện thành công tương tự, biến những di sản quý giá thành những không gian sống động, phục vụ cộng đồng và phát triển kinh tế.

19/06/2025

Recap buổi livestream thứ 2 :Từ Indochine đến Indochill: Hành Trình Tái Định Nghĩa Một Phong Cách Kiến Trúc Đầy Trăn Trở.

Buổi livestream thứ hai của Dương Thanh Tuấn đã đi sâu mổ xẻ một chủ đề quan trọng và đầy trăn trở trong kiến trúc Việt Nam: phong cách Indochine. Với cấu trúc ba phần rõ ràng, buổi nói chuyện đã không chỉ định nghĩa lại Indochine theo nghĩa nguyên bản, mà còn phân tích quá trình hình thành và phát triển của phong cách "Indochine" (hay còn gọi là Indochill) hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp để nâng tầm giá trị cho phong cách này.

* Bản Chất Cốt Lõi của Phong Cách Indochine Gốc

Indochine, theo định nghĩa nguyên bản, là một phong cách kiến trúc và nội thất hình thành trong bối cảnh người Pháp đặt chân lên bán đảo Đông Dương. Đây là một phần nhỏ trong bức tranh toàn cảnh về văn hóa, nghệ thuật thời bấy giờ. Quá trình hình thành Indochine được chia làm ba giai đoạn chính:

* Ban đầu, khi mới đến, người Pháp xây dựng các công trình tối thiểu cho chính quyền mới, bê nguyên thiết kế từ Pháp sang và xây dựng nhanh nhất có thể (giai đoạn sao chép nguyên bản).

* Sau một thời gian sinh sống ở xứ nhiệt đới, họ nhận ra sự khác biệt về khí hậu và bắt đầu điều chỉnh thiết kế để thích nghi. Các thay đổi bao gồm cửa sổ có chớp ngoài kính trong, mái đua ra chống mưa hắt, cửa sổ lớn để tăng lưu thông gió, và hàng hiên sâu để tránh nắng trực tiếp (giai đoạn nhiệt đới hóa).

* Đến giai đoạn cuối cùng, khi người Pháp đã thích nghi sâu hơn và có sự tham gia của nhân viên bản địa, kiến trúc sư người Việt được đào tạo, cùng với tầng lớp doanh nhân Việt có của ăn có để bắt đầu thuê thiết kế, phong cách Indochine mới thực sự hình thành. Đây là lúc các chi tiết bản sắc dân tộc, truyền thống Việt Nam được đưa vào một cách sâu sắc, không chỉ dừng lại ở vấn đề vật lý (giai đoạn bản địa hóa và hình thành Indochine thực sự).

Tuy nhiên, diễn giả nhấn mạnh rằng phong cách Indochine trong quá khứ, dù mang giá trị văn hóa và lịch sử to lớn, vẫn chưa kịp đạt đến đỉnh cao về thủ pháp kiến trúc và tay nghề. Điều kiện chính trị bất ổn, chiến tranh, và sự đứt gãy lịch sử đã khiến các kiến trúc sư không có đủ thời gian và điều kiện để rèn luyện, thỏa mãn nghề nghiệp một cách trọn vẹn. Do đó, thế hệ kiến trúc sư hiện tại cần tỉnh táo, không nên thần thánh hóa các công trình Indochine ngày xưa mà cần nhìn nhận một cách khách quan.
‐------------------------------------
* Quá Trình Hình Thành và Phát Triển của "Indochine" (Indochill)

Phong cách Indochine mà chúng ta thấy phổ biến ngày nay, được diễn giả gọi là "Indochine" hay "Indochill", có nguồn gốc khá "hồn nhiên" và không theo một quy trình nghiên cứu bài bản như Indochine gốc. Sự ra đời của phong cách này bắt nguồn từ cuối năm 2016, khi dự án JW Marriott Phú Quốc do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế đã gây chấn động mạnh mẽ trong giới kiến trúc sư Việt Nam.

Công trình này, với chủ đề độc đáo và chiến dịch truyền thông rầm rộ, đã tạo ra một "ngách" mới trong bối cảnh nội thất Việt Nam đang thiếu hướng đi rõ ràng. Ảnh hưởng của Bill Bensley là rất lớn, với các bản vẽ và hình ảnh đẹp của dự án Marriott Phú Quốc đã được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội từ cuối 2017 đến đầu 2018. Nhiều kiến trúc sư trẻ lúc bấy giờ đã bắt đầu "áp dụng luôn những cái cách chia cách đặt vấn đề để xử lý detail của bác Bill Bensley" vào các công trình nhà dân. Đến năm 2019, phong cách này đã trở thành một "style" được công nhận rộng rãi và được gọi chung là Indochine.

Từ 2020 đến nay, các kiến trúc sư liên tục cải tiến sau mỗi hai năm. Ví dụ, họ nhận ra gỗ không phải sơn đen tuyền mà có texture, thay thế mây tre đan bằng đồ colonial, và pha trộn các đồ colonial khác bằng cách dìm màu để phù hợp. Tuy nhiên, sự lệch hướng thành "Indochill" cũng là một vấn đề. Mặc dù có nhiều người làm rất đẹp, diễn giả cho rằng phần lớn đã đi quá xa định nghĩa gốc của Indochine. Phong cách này đang biến thành "Indochill" – tức là chỉ tập trung vào trang trí để tạo cảm giác vui vẻ, thư giãn, mà không chủ đạo dựa trên suy nghĩ sâu sắc về nguồn gốc, giá trị truyền thống, hay sự tiết chế trong thiết kế. Sự lệch hướng này được coi là khá nghiêm trọng vì nó bỏ qua các yếu tố cốt lõi và lịch sử của Indochine.
‐------------------------------------
🗯 Giải Pháp và Hướng Đi Tiếp Theo cho Indochine Có Chiều Sâu

Để đưa phong cách Indochine trở lại đúng tinh thần và đạt được chiều sâu, diễn giả đề xuất một quy trình làm việc bài bản hơn, học hỏi từ tư duy của Bill Bensley. Theo quan điểm của diễn giả, Bill Bensley và đội ngũ của ông dù không thấm nhuần văn hóa bản địa, nhưng họ có bộ phận chuyên bóc tách và mổ xẻ các "element" văn hóa (hoa văn, kết cấu) từ các công trình, hiện vật. Họ không cần hiểu quá sâu mà chỉ chọn lọc những chi tiết ấn tượng. Sau đó, họ phối trộn những yếu tố này một cách có liều lượng để tạo ra một "mood" và một câu chuyện cho công trình. Khung sườn cơ bản vẫn là kiến trúc thuộc địa Pháp, nhưng được lấp đầy bằng các yếu tố trang trí đa dạng.

🗯 Thách thức của kiến trúc sư Việt Nam hiện nay là thiếu thời gian và nguồn lực để tự thiết kế những chi tiết độc đáo, với xu hướng hiện tại là chỉnh sửa các model có sẵn, dẫn đến chất lượng chưa đạt. Giải pháp cho Indochine có chiều sâu bao gồm: bắt buộc phải thoát khỏi việc chỉ trang trí, đi sâu vào nghiên cứu nghệ thuật, văn hóa, và lịch sử để biến chúng thành nguyên liệu làm việc; cần có bộ phận hoặc cá nhân chuyên tự thiết kế những món đồ, những chi tiết đã chắt lọc từ quá trình nghiên cứu, không phụ thuộc vào nguồn có sẵn (tự thiết kế chi tiết); và áp dụng mô hình hoạt động liên ngành, trong đó một phòng thiết kế cần có kiến trúc sư chủ trì có tầm nhìn và nghiên cứu sâu, một chuyên gia xử lý chi tiết (2D, 3D), và một chuyên gia model 3D chuyên biệt để tái tạo các chi tiết theo ý đồ thiết kế.

Cách làm việc này giúp giảm tải áp lực cho từng cá nhân và đảm bảo sản phẩm cuối cùng đạt được chiều sâu và xứng đáng với công sức. Để thực hiện được quy trình này, cần có mức giá thiết kế tương xứng, thời gian tích lũy kiến thức cho đội ngũ, đào tạo thế hệ kế cận theo mindset mới, và quan trọng nhất là giáo dục chủ đầu tư về thời gian và chi phí cần thiết (có thể gấp rưỡi, gấp đôi) để tạo ra một "siêu phẩm" Indochine đúng nghĩa.
‐------------------------------------
🗯 Thảo Luận và Các Câu Hỏi Từ Khán Giả

Kts Dương Thanh Tuấn cũng đã giải đáp nhiều câu hỏi quan trọng từ khán giả, làm rõ thêm các khía cạnh của Indochine. Về ảnh hưởng của văn hóa Hoa và Phật giáo, các yếu tố văn hóa người Hoa (đặc biệt ở Sài Gòn) và Phật giáo (ví dụ: bát bửu, hoa văn chữ vạn, hoa sen) đã được đưa vào các công trình Indochine một cách tự nhiên và phổ biến từ 100 năm trước, do sự ảnh hưởng sâu sắc của chúng trong đời sống người Việt. Điều này cho thấy Indochine là sự phối kết hợp giữa khung sườn phương Tây và các chi tiết, cách xử lý bản địa của Việt Nam. Khác biệt giữa Indochine và phong cách Á Đông khác là Indochine đặc trưng bởi việc phát sinh từ khung sườn kiến trúc Pháp, sau đó được nhiệt đới hóa và bản địa hóa bằng cách phối trộn giá trị văn hóa Việt Nam, trong khi đó, các phong cách Á Đông khác có thể không bắt buộc phải có khung sườn từ Pháp.
‐------------------------------------
Về gỗ sơn đen trong Indochine, diễn giả khẳng định gỗ sơn đen là một sự lạm dụng và hiểu lầm. Gỗ Indochine gốc thường là gỗ trắc hoặc được xử lý bằng sáp ong, sơn ta, đánh bằng lá chuối khô....tạo ra màu tối tự nhiên và texture chứ không phải màu đen tuyền. Màu đen nhìn thấy trên ảnh là do chụp xa hoặc xử lý hậu kỳ. Việc lạm dụng màu đen trong không gian nhà ở nhỏ sẽ gây cảm giác khó chịu, ngột ngạt.
‐------------------------------------
Việc kết hợp đồ Đồng Kỵ và sơn mài vào Indochine là "rất ok" và hợp lý. Tuy nhiên, cần chọn lựa kỹ đồ Đồng Kỵ (tránh những thiết kế "sến"), chú ý tỉ lệ và hoàn thiện bề mặt gỗ (sơn ta, sáp ong) để đảm bảo tính thẩm mỹ. Sơn mài cũng là một yếu tố giá trị, đã từng xuất hiện trong phong cách Chinoiserie (ngược lại với Indochine, là đưa yếu tố Á Đông vào kiến trúc châu Âu).
‐------------------------------------
Diễn giả khẳng định AI hiện nay chưa thể để làm phong cách có chiều sâu như Indochine trong thiết kế Indochine.
‐------------------------------------
Khi được hỏi Indochine có phải là nhánh của phong cách Á Đông, diễn giả cho rằng đây là một câu hỏi hay, cho thấy tư duy ngược. Mặc dù Indochine chính thống được xếp vào nhánh kiến trúc thuộc địa Pháp (French Colonial), nhưng nó hoàn toàn có thể được coi là một nhánh của phong cách Á Đông bởi sự hiện diện của yếu tố văn hóa Á Đông, sự tham gia của người Á Đông và sự phát triển trên mảnh đất Á Đông.
‐------------------------------------
Cuối cùng, về phản biện về Indochine từ các ý kiến như Leopold Cadir, diễn giả thừa nhận các luồng ý kiến đa chiều là bình thường. Dù có điểm chưa ổn, Indochine vẫn có những thế mạnh và là một phần nhỏ nhưng có giá trị trong bức tranh giao thoa văn hóa rộng lớn.
‐------------------------------------
Kết Luận
Buổi chia sẻ đã tái khẳng định rằng Indochine không chỉ là một phong cách kiến trúc đơn thuần mà còn chứa đựng niềm tự hào dân tộc và giá trị văn hóa sâu sắc. Diễn giả bày tỏ mong muốn chứng kiến sự "đỉnh cao" của Indochine, nơi nó không chỉ đẹp mắt mà còn kể được những câu chuyện về văn hóa và truyền thống. Mặc dù phong cách "Indochill" sẽ tiếp tục tồn tại vì tính ứng dụng và dễ tiếp cận, nhưng việc song song phát triển một Indochine có chiều sâu hơn là điều cần thiết, đặc biệt với những công trình trọng điểm. Để đạt được điều này, các kiến trúc sư cần từ bỏ lối làm việc bị động, đầu tư vào nghiên cứu văn hóa, lịch sử và xây dựng một quy trình thiết kế bài bản, chuyên nghiệp hơn, thoát khỏi việc chỉ dừng lại ở trang trí bề nổi.
‐------------------------------------
Video buổi livestream được đăng tải trên Youtube ở dưới comment.

Address

Hanoi

100000

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Kts Dương Thanh Tuấn posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Kts Dương Thanh Tuấn