25/05/2022
Sự Khác Biệt Giữa Nhân Trắc Học (Anthropometrics) và Công Thái Học (Ergonomics) & Ví dụ cụ thể trong thiết kế bếp.
Nhân trắc học và công thái học là hai lĩnh vực liên quan nhiều đến nhau. Đôi khi sẽ dễ gây nhầm lẫn vì cả 2 đều sử dụng yếu tố kích thước/số đo trong tiến trình công việc của mình. Vậy sự khác biệt là gì?
Nhân trắc học liên quan đến hoạt động nghiên cứu cơ thể con người, bao gồm các phép đo của nó. Chủ yếu liên quan đến việc đo lường có hệ thống các khía cạnh vật lý của cơ thể con người như hình dạng và kích thước/số đo cơ thể (chiều cao, cân nặng, hình dạng, chiều dài cánh tay, v.v.) - Chủ yếu được thực hiện để điều tra ý nghĩa của tiến hóa trong lĩnh vực khoa học tiến hóa.
Công thái học là ngành khoa học liên quan đến việc thiết kế sản phẩm và môi trường để phù hợp với cá nhân sử dụng chúng. Dữ liệu nhân trắc học trong trường hợp này được dùng như một trong những yếu tố dữ kiện (yếu tố con người) để tối ưu cải thiện trải nghiệm tương tác của người dùng với thiết bị, quy trình và môi trường làm việc (sự thoải mái, sức khỏe, an toàn và năng suất).
Ngoài dữ liệu nhân trắc học, công thái học cũng phải sử dụng dữ liệu kỹ thuật từ một số ngành như cơ sinh học (cơ, lực, sức mạnh, đòn bẩy); vật lý môi trường (tiếng ồn, nhiệt, lạnh, ánh sáng, bức xạ, v.v.); tâm lý học xã hội; v.v.
Vd. Khi thiết kế tủ bếp, nhà thiết kế sử dụng số đo của gia chủ để phác thảo nên kích thước bếp phù hợp, dễ dàng tiếp cận và vận hành công việc bếp núc thoải mái mà không gây mệt mỏi. Tuy nhiên với cùng một số đo kích thước cơ thể nhưng người thuận tay trái sẽ có những thói quen và hướng chuyển động khác với người thuận tay phải, và trong trường hợp gia đình có cả người thuận tay trái và phải thích nấu nướng cùng nhau thì sẽ như thế nào? Lúc này, công thái học (ergonomic) sẽ cùng các chuyên gia thiết kế bếp vào cuộc để cho ra một thiết kế tốt nhất, vừa đảm bảo tính thẩm mỹ (Form) cũng như công năng (Function) hoàn hảo nhất cho gia chủ.
Kết luận, vậy sự khác biệt cơ bản giữa nhân trắc học và công thái học đó là mục đích chính và cách sử dụng của chúng. Thông qua ví dụ cụ thể trong tiến trình thiết kế bếp, hy vọng bài viết ngắn này sẽ cung cấp cho Bạn đọc thêm góc nhìn rõ ràng hơn về sự khác biệt giữa nhân trắc học và công thái học - 2 yếu tố ngày càng được quan tâm và ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống và môi trường làm việc tốt hơn cho chúng ta. Theo dõi page để xem thêm những nội dung liên quan đến công thái học trong thiết kế bếp nhé!
P/s: Hình ảnh minh họa: Thiết kế bếp Đức những năm 50s.