04/06/2026
Մայրս մեզ մենակ էր մեծացնում հայրիկի զոհվելուց հետո։ Տարբեր տեղերում աշխատում էր, որպեսզի մեզ համար ուտելիք ու հագուստ գներ։ Մեր կրթության համար վճարելու մասին անգամ խոսք չէր կարող լինել։ Դասերից հետո արտաժամյա պարապմունքների հնարավորություն բոլորը չունեին, հատկապես՝ մենք։ Գումարը հազիվ հերիքում էր առաջին անհրաժեշտության կարիքներին։
Երիտասարդ տարիքում այրիացած կնոջ համար քիչ գումարը խոչընդոտ չդարձավ։ Նա նպատակ էր դրել իր երեխաներին բարձրագույն կրթություն տալ, որպեսզի կյանքում մի կտոր հաց ունենան։
Պապիկը կով էր պահում։ Հիշում եմ՝ սև կովն ամենաշատ կաթն էր տալիս։ Մենք մեր փոքրիկ մատներով քորում էինք կովին, մինչ պապիկը կթում էր։ Մայրս կաթը տուն էր բերում ու մեզ հորդորում, որ արագ մերենք, պանիր սարքենք, քանի որ ինքը հաճախ ուշանում էր աշխատանքից։ Ընդամենը ութ-ինը տարեկան երեխաներ էինք, բայց արդեն գիտեինք պանիր պատրաստելու ձևն ու ճիշտ պահը, որպեսզի կաթը չսառչի։
Իսկ այդ պանիրը մայրս տանում էր այն ուսուցիչներին, ովքեր մեզ հետ արտաժամյա պարապում էին։ Բոլորը գոհ էին նրա պատրաստած պանրից, որովհետև մայրս արդար էր ամեն հարցում։ Նա երբեք կաթի սերը չէր հավաքում, այլ թողնում էր, որ յուղը մնա պանրի վրա։
Հենց այդ արդարությամբ էլ կարողացավ մեզ երեքիս բարձրագույն կրթություն տալ։
Դպրոցն ավարտելուց հետո ես այլևս երբեք պանիր չեմ պատրաստել։ Բայց վերջերս անբացատրելի կարոտ զգացի նոր պատրաստված պանրի հոտի հանդեպ։ Սկսեցի տարբեր տեղերից կաթ գնել՝ փորձելով գտնել այն կաթը, որից կստացվի իմ մանկության նույն՝ արդար պանիրը։
Դեռ չեմ գտել մորս արդարությունը ոչ մի կաթ վաճառողի մոտ, բայց վերհիշել եմ պանիր պատրաստելու բոլոր նրբությունները։ Կստանա՞մ արդյոք իմ մանկության նույն համն ու հոտը, թե՞ ոչ՝ չգիտեմ։ Բայց մի բան հաստատ գիտեմ. կփորձեմ պանիր պատրաստելու իմ յուրաքանչյուր գործողության մեջ լինել նույնքան արդար, որքան մայրս էր։
Գուցե պանրի համը չգտնեմ, բայց եթե կարողանամ գտնել մորս ազնվությամբ մեկին, ապա կիմանամ, որ մանկությունս ոչ մի տեղ չի կորել։ Այն պարզապես թաքնվել էր նոր պատրաստված պանրի բույրի մեջ, պապիկի կթած կաթի մեջ, մորս հոգնած ձեռքերի մեջ ու այն սիրո մեջ, որով նա մեզ մեծացրեց։
Եվ գուցե հենց այդ ժամանակ հասկանամ, որ իմ կյանքի ամենահամեղ պանիրը ոչ թե կաթից էր պատրաստված, այլ մորս արդարությունից։
