Open Discussion Forum. For concept, pls 'click' below. 'Cyprus at the Crossroads: Common Grounds, Local Identity and Current Role'
- a proposal that attempts to find the Common Grounds between the socio-political issues that affect the survival of small communities at the era of globalization and economic crisis. Special emphasis on the geopolitical position of Cyprus and the way it affects archi
tecture and urbanism.
13Η ΜΠΙΕΝΝΑΛΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ - ΒΕΝΕΤΙΑ 2012: ‘COMMON GROUNDS’
ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
απο : Στέλλα Ευαγγελίδου, αρχιτέκτονα
Γενικό Πλαίσιο:
Ο επιμελητής της φετινής Μπιεννάλε D. Chipperfield, θέτει όπως και αρκετοί προκάτοχοι του, ένα θέμα με πολλές και ευρείες έννοιες. Ο ίδιος, μιλώντας γι’ αυτό, αναφέρεται τόσο στις κοινές αναζητήσεις και στόχους των αρχιτεκτόνων, όσο και για τα κοινά σημεία έρευνας μεταξύ διαφόρων επιστημονικών και μη πεδίων, όπως η κοινωνιολογία, η πολιτική, η τέχνη. Πάντα όμως, βλέπει την Αρχιτεκτονική ως το κεντρικό σημείο αναφοράς όπου όλοι αυτοί οι χώροι και πεδία, φυσικά ή νοητικά, συναντιούνται στους δημόσιους χώρους και στο’ κοινό έδαφος’ -common ground- που προσδιορίζει η αρχιτεκτονική στις πόλεις.
Τα κοινά ζητήματα που απασχολούν σήμερα τη διεθνή κοινότητα είναι πάρα πολλά. Οι θεμελιακές εξελίξεις που παρατηρούνται σε πολλές χώρες, διαμορφώνουν νέα πλαίσια για τις δραστηριότητες των ατόμων που ζούν στην ανασφάλεια της οικονομικής κρίσης, της υποβάθμισης της δημοκρατίας και του περιορισμού του κοινωνικού κράτους, όλα αποτέλεσμα μιας παγκοσμιοποίησης που κινείται μέσα στους γοργούς ρυθμούς της τεχνολογίας. Το δε θέμα του πολιτισμού (και πολιτιστικής ισοπέδωσης) χρειάζεται, σύμφωνα με αρκετούς κοινωνιολόγους να τύχει περισσότερης ανάλυσης απ’ ότι η οικονομία.
Η πρόκληση της Κυπριακής συμμετοχής στην Μπιεννάλε αρχιτεκτονικής, συμπίπτει χρονικά και με μια άλλη πρόκληση, σε πολιτικό επίπεδο, αυτή της ανάληψης της ευρωπαϊκής προεδρίας από την Κύπρο, που θα συντρέχει.
Είναι αμφίβολο το κατά πόσον η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να προσφέρει απαντήσεις στα διεθνή πολιτικο -οικονομικά προβλήματα. Είναι επίσης αμφίβολο, κατά πόσον μπορεί να επηρεάσει τη διεθνή σκηνή με νέες αρχιτεκτονικές τάσεις και ρεύματα. Είναι αμφίβολο κατά πόσον μπορεί να πρωτοτυπήσει με νέες μεθοδολογίες αρχιτεκτονικής προσέγγισης , αφού οποιαδήποτε έρευνα και αναφορά, βασίζεται στο ήδη υπάρχον παγκόσμιο φιλοσοφικό, κοινωνικο-πολιτικό, αρχιτεκτονικό ή άλλο πεδίο. Είναι όμως βέβαιο, ότι η ιδιαιτερότητα της γεωπολιτικής της θέσης, αποτελεί πηγή θεμάτων που είναι ήδη κοινά με άλλες (ευρωπαϊκές) χώρες της Μεσογείου και που ήδη προβληματίζουν τη διεθνή πολιτική και αρχιτεκτονική κοινότητα. Κάποια από αυτά τα θέματα είναι η λαθρομετανάστευση, η σχέση με τις χώρες της Αραβικής Άνοιξης, οι πηγές ενέργειας, η ανάπτυξη των πόλεων σε σχέση με αυτά κ.ά.
Μπορούμε τότε να μιλούμε για μια Γεωπολιτική Αρχιτεκτονική ;
Μπορεί η Κύπρος, αν όχι απαντήσεις, να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση διεθνούς επιπέδου θέτοντας ερωτήματα και προβληματισμούς για αρχιτεκτονικά θέματα που πηγάζουν από αυτή τη γεωπολιτική της θέση;
ΤΙΤΛΟΣ: ‘CYPRUS ON THE CROSSROADS:
Common Grounds, Local Identity and Current Role’
Η συγκεκριμένη πρόταση παίρνει την ευκαιρία που της δίνει η φετινή Μπιεννάλε για να ξεκινήσει ένα αρχιτεκτονικό εργαστήρι σχετικά με θέματα που αφορούν τη σύγχρονη αρχιτεκτονική πραγματικότητα στην Κύπρο και που έχουν σχέση με τη γεωπολιτική της θέση.
Η Κύπρος αποτελούσε ανέκαθεν σταυροδρόμι πολιτισμών, λόγω της θέσης της μεταξύ τριών ηπείρων. Οι διερχόμενοι πολιτισμοί άφησαν κατά καιρούς το στίγμα τους στην τοπική πολιτιστική ταυτότητα και αρχιτεκτονική, ενώ η ακμάζουσα οικονομική κατάσταση, επέτρεπε, σε άλλες εποχές, την ανάπτυξη νεωτεριστικών τάσεων και τη σύσφιξη των δεσμών της με την Ευρώπη. Τις τελευταίες δεκαετίες η Κύπρος αποτελεί κέντρο διεθνών σχέσεων και εμπορίου, έδρα πολυεθνικών εταιρειών και τουριστικό προορισμό. Στη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης, της μαζικής κουλτούρας καταναλωτισμού και των κοινωνικών ανακατατάξεων, αποτελεί σημείο διακίνησης και εμπορίου αγαθών αλλά και ναρκωτικών, σωματεμπορίας και λαθρομεταναστών, καθώς θεωρείται ως μια πύλη για το πέρασμα από χώρες του τρίτου κόσμου στην Ευρώπη.
Η εγγύτητα της Κύπρου με τις πηγές ενέργειας στη Μέση Ανατολή, την καθιστούσαν πάντα χώρο πολιτικών διενέξεων, ενώ η πρόσφατη ανακάλυψη του φυσικού αερίου στη θαλάσσια περιοχή της, καθιστά τη σημερινή γεωπολιτική της θέση ακόμα πιο σημαντική.
Πως η τοπική πολιτιστική ταυτότητα όπως διαμορφώθηκε μέσα από τους αιώνες και την ιστορία, επηρεάζονται από τη διεθνή πολιτική σκηνή και την παγκοσμιοποίηση; Πως οι πολιτισμικές συνήθειες όπως διαμορφώθηκαν στην αρχιτεκτονική (π.χ. εσωτερική διαρρύθμιση αστικής κατοικίας, δημόσιος χώρος κλπ) αλλάζουν ή αλλοιώνονται λόγω των σύγχρονων επιρροών που σχετίζονται με τη γεωπολιτική θέση; Απασχολεί καθόλου την αρχιτεκτονική κοινότητα το θέμα της τοπικότητας και τι σημαίνει αυτό; Μήπως η τοπική αρχιτεκτονική έχει να κάνει κυρίως ή μόνο με θέματα τοπικών υλικών και κλιματικών παραμέτρων; Μπορεί το θέμα του φυσικού αερίου να αποτελέσει παράγοντα διαμόρφωσης νέων προδιαγραφών και μιας ιδιαίτερης ως προς τον τόπο, αρχιτεκτονικής; Πως διαμορφώνονται η πολεοδομία και η αειφόρος ανάπτυξη σε σχέση με το φυσικό αέριο;
Πως οι πολυεθνικές εταιρείες και πως οι τρέχουσες εμπορικές σχέσεις της Κίνας με την Ευρώπη, αντικατοπτρίζονται στο κυπριακό τοπίο; Είναι θέμα υποδομής ή αρχιτεκτονικής μορφολογίας;
Πως οι συνοικισμοί των πολιτικών προσφύγων εντάσσονται στο πολιτιστικό τοπίο; Πως τα γκέττο των μεταναστών από τρίτες χώρες, λειτουργούν μέσα στις πόλεις; Πως οι χώροι διαβίωσης των κοινοτικών εργατών διαμορφώνονται στις αγροτικές περιοχές;
Τα παραπάνω ζητήματα που προκύπτουν από τη γεωπολιτική θέση της Κύπρου σε σχέση με την παγκόσμια κοινωνικο-πολιτική κατάσταση, τίθενται σαν πρόκληση για την τοπική αρχιτεκτονική κοινότητα και όχι μόνο. Η ομάδα επιμελητή καλεί τους αρχιτέκτονες να πάρουν μια κριτική και ερευνητική στάση στην πορεία για απαντήσεις στα σύγχρονα ζητούμενα.
Συγχρόνως, η Κυπριακή συμμετοχή στην ΜπΙεννάλε, αναλαμβάνει να βρεί το κοινό έδαφος για τη συζήτηση αυτών των θεμάτων, με άλλες χώρες που με τις οποίες έχει κοινά ως ‘όριο’ και σταυροδρόμι και ως προς τα προβλήματα/προβληματισμούς.
Τέλος, επιδιώκει μέσα από τη συζήτηση σε ένα διεθνές forum όπως η Μπιεννάλε Βενετίας, να βρεί κοινές στρατηγικές με άλλες χώρες ως προς την κοινή αλλά και ιδιαίτερη αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων.
ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
Η θεματική της πρότασης αυτής, κινείται εντός των πλαισίων που θέτει ο κύριος επιμελητής της φετινής Μπιεννάλε, D. Chipperfield, κάτω από τον τίτλο ‘Common Grounds’, θέτοντας αρχιτεκτονικά ερωτήματα και προβληματισμούς σε σύγχρονα κοινωνικο-πολιτικά θέματα και αναζητώντας το κοινό έδαφος συζήτησης μεταξύ της τοπικής και διεθνούς αρχιτεκτονικής κοινότητας, με την οποία αναζητά κοινές στρατηγικές αντιμετώπισης τους. Ταυτόχρονα, η μεθοδολογία παρουσίασης της κυπριακής συμμετοχής, απαντά στο κοινό έδαφος που έχει η αρχιτεκτονική με την τέχνη, τις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Στις ομάδες δε που θα διαγωνιστούν για συμμετοχή στο κυπριακό περίπτερο, θα ζητηθεί να έχουν μια διεπιστημονική προσέγγιση ή σύσταση.
Η ομάδα επιμελητή θεωρεί αναγκαία τη διεξαγωγή μικρού διαγωνισμού για την επιλογή κι άλλων συμμετοχών, για σκοπούς διαλόγου και έναρξης μιας συζήτησης που μπορεί να συνεχιστεί και να είναι χρήσιμη μετά τη λήξη της Μπιεννάλε – με στόχο την εξέλιξη της κυπριακής αρχιτεκτονικής, της κριτικής σκέψης και της ερευνητικής διάστασης εντός της τοπικής αρχιτεκτονικής κοινότητας .
ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ/ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Στέλλα Ευαγγελίδου - αρχιτέκτονας
Ευχαριστίες στον Γιώργο Τζιρτζιλάκη για τις ενδιαφέρουσες συζητήσεις και τη στήριξη του στην ετοιμασία της πρότασης.
