14/10/2024
Εγκαίνια του μνημείου για τα 200 χρόνια από την Ελληνική επανάσταση του 1821
Κυρίες και κύριοι,
Σας καλωσορίζω στο έργο που έδωσε στους συνεργάτες μου κι εμένα την ευκαιρία να κάνουμε μια κατάθεση ψυχής, αντιλαμβανόμενοι το μέγεθος του τιμώμενου γεγονότος αλλά και το βάρος της ευθύνης να κατασκευάσουμε ένα σημαντικό μνημείο σε τόσο προβεβλημένο σημείο της πόλης μας.
Η ιστορία ξεκίνησε με την επιτυχή συμμετοχή της ομάδας μας σε κλειστό διαγωνισμό που διοργάνωσε ο Δήμος Πάφου. Ήταν μια μακρά και έντονη περίοδος δημιουργίας στο χαρτί, το εργαστήριο και το εργοτάξιο, από τη σύλληψη έως την παράδοση του έργου ενώπιόν σας.
Το έργο αναπαριστά το κύμα της ιστορίας που αέναα κινεί τον κόσμο μπροστά, και κάνει μια παύση για να τιμηθεί η 200στή επέτειος της Ελληνικής επανάστασης. Το κύμα καθαυτό, ντυμένο με πράσινό γκρίζο σχιστόλιθο από την Κάρυστο σα να βγαίνει από το λατομείο του, ενσωματώνεται στο τοπίο του κήπου. Η ανοδική του πορεία βγάζει στην επιφάνεια σπαράγματα της ιστορίας του Ελληνισμού. Αρχαίες στέγες, πατώματα παλατιών και αγορών, πήλινα στοιχεία που φέρουν στο νου μορφές βυζαντινού ναού. Είναι ασυνεχές. Άλλοτε βουτάει στο κενό και άλλοτε σηκώνεται υπερήφανο σαν τον αγώνα του 21 που δεν τον έκανε ένας μέγας ηγέτης ή μια οργανωμένη ομάδα κι ένας οργανωμένος στρατός, αλλά τα μπουλούκια των σκληροτράχηλων χριστιανών αγροτών, οι πατριώτες Έλληνες έμποροι της διασποράς, οι φλογεροί λόγιοι και οι φιλέλληνες. Μια θαυμαστή, πρωτόγνωρη, όμορφη και παράξενη πορεία που κινητήρια δύναμη είχε τη σκληρή αποφασιστικότητα του «ελευθερία ή θάνατος»
Στο Δυτικό μέρος ένα μπρούτζινο στοιχείο τιμά τους πρωτεργάτες, Το Ρήγα Φεραίο, τον Αδαμάντιο Κοραή, τη Φιλική Εταιρία, την Ελληνική Νομαρχία, το πνεύμα που εμφυσήθηκε στα χριστιανόπουλα στις σπουδαίες σχολές των Ελλήνων ευεργετών και στη διδαχή του ευαγγελίου στην κυρίαρχη γλώσσα της εποχής, τα Ελληνικά.
Στο Ανατολικό μέρος, ο θρίαμβος τιμάται με μια μορφή Ελληνικής κατατομής που μετατρέπεται σε σημαία με σταυρό που ανεμίζει, σκεπάζοντας Έλληνες αλλά και Αρβανίτες και άλλους χριστιανούς που πάλεψαν ανυποχώρητα για το πρώτο κράτος στην ιστορία με το όνομα Ελλάς το 1830. Μια πλώρη μπροστά του, θυμίζει ακρόπλωρο και την Ελληνική ναυτοσύνη.
Ο γλύπτης Αρσέντη Λισενκόβ επιχειρεί να εισάξει σύγχρονες αισθητικές λύσεις μέσα στο υπάρχον νεοκλασικό περιβάλλον, υπηρετώντας ταυτόχρονα το μεγαλείο της ελληνικής κλασσικής γλυπτικής. Οι συμβολισμοί εμπεδώνονται μέσα στο ενιαίο μνημειακό σύμπλεγμα. Το αρχιτεκτονικό και γλυπτικό συναπάντημα επιχειρεί να παντρέψει τη λιτότητα με την αισθητική αριστεία.
Ένα QR code επιτρέπει στο σύγχρονο επισκέπτη να καταλάβει το μνημείο αλλά και να ταξιδέψει στον αγώνα του 21 με το κινητό του, από την απλή αναφορά έως λεπτομερέστερες παραπομπές στο χρονολόγιο, τα πρόσωπα, τις σημαίες, το περιβάλλον, την τέχνη, τις λέξεις του αγώνα για όσους θέλουν να εντρυφήσουν σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια.
Δίπλα μας, ο Διονύσιος Σολωμός ατενίζει την πορεία εμπνεόμενος τον «Ύμνον εις την ελευθερίαν» του 1823. Το νέο μνημειακό συγκρότημα αποτελεί όχι μόνο μια πολύπλευρη τιμητική αναφορά στο 21 αλλά και πύλη του Δημόσιου Κήπου που ελπίζω σύντομα να δει καλύτερες μέρες.
12 ελιές, ένας μικρός ελαιώνας, θα μεγαλώνει συνοδεύοντας το μνημείο στο μέλλον. Το ιερό δέντρο που δώρισε στους Αθηναίους η Αθηνά, η πιο πολυτραγουδισμένη οντότητα του φυτικού βασιλείου της Μεσογείου προσθέτει το βαρύ συμβολισμό της.
Στην Ελλάδα του 2021 παλιές αντιλήψεις αναθεωρήθηκαν, νέες μελέτες συντάχθηκαν, πηγές ξανακοιτάχτηκαν και το 21 λούστηκε με νέο φως. Νέα γνώση προστέθηκε στα ηρωικά κατορθώματα του Κολοκοτρώνη, του Καραϊσκάκη, του Μακρυγιάννη και των πολεμιστών και πολιτικών του αγώνα. Μετά από επίπονη μελέτη δεκάδων βιβλίων και άλλων πηγών θαύμασα και πάλι την εκπληκτική πορεία του αγώνα που πήγασε αλλά και καθόρισε την εποχή της.
Διαβάζω από τον Ύμνο του Σολωμού του 1823:
Γκαρδιακὰ χαροποιήθη
καὶ τοῦ Βάσιγκτον ἡ γῆ
καὶ τὰ σίδερα ἐνθυμήθη
ποῦ τὴν ἔδεναν κι αὐτή.
Οι Αμερικανοί πατριώτες αγωνιούν για την έκβαση του αγώνα αλλά και οι πολιορκημένοι στο Μεσολόγγι δίνουν σε ένα προμαχώνα το όνομα του Βενιαμίν Φραγκλίνου. Γνωρίζουν καλά τη θέση τους στην παγκόσμια ιστορία των λαών για ελευθερία.
Όταν σβήσουν τα φώτα, το μνημείο, όπως κάθε μνημείο, θα λάβει τη θέση του στο περιβάλλον της πόλης και τη συνείδηση της κοινωνίας. Οι πολίτες θα δουν άλλα πράματα. Κάποιοι ήδη ανακάλυψαν τη γοργόνα του Μεγαλέξανδρου, σε κάποιους άλλους ίσως μιλήσει αλλιώς. Όπως κάθε φορά, τα έργα του δημόσιου χώρου ανήκουν στους πολίτες, ξεκινούν τη δική τους ζωή. Σας το παραδίδουμε.
Επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τον Δήμο Πάφου και προσωπικά τον δήμαρχο για την ευκαιρία αλλά και τη συνεχή υποστήριξη, τον γλύπτη Arsentiy Lysenkov και την εικαστικό Katerina Foukara την ομάδα της LK Architects (Lambrianou Koutsolambros Architects), τον πρωτομάστορα George Tampoutsiaris, το χυτηριο Ευαγγελίδη, τον ηλεκτρολόγο Γιάννη Ζίβλα και την εταιρία DARK Architectural Lighting, την εταιρία φωτιστικών iGuzzini και το εξαιρετικό προσωπικό των δημοτικών υπηρεσιών. Ήταν για όλους μας ένα απολύτως προσωπικό στοίχημα.
Σας ευχαριστώ
