07/11/2025
ფოთის ურბანული დაგეგმარება და არქიტექტურული განვითარება პუბლიცისტსა და საზოგადო მოღვაწე ნიკო ნიკოლაძის სახელთანაა დაკავშირებული. ფოთს ხშირად ადარებენ პარიზს, კერძოდ კი მის სივრცით მოწყობას. ციურიხის უნივერსიტეტ დამთავრებული ნიკოლაძე სამშობლოში დაბრუნდა და პირველი მაშტაბური პროექტიც ჭაობში არსებულ ქალაქს მიუძღვნა. მან 1867-74 წლებში ამიერკავკასიაში პირველი თბილისი-ფოთის რკინიგზა ააგო. ქალაქს რომელსაც ჭაობი ჭამდა, ნიკოლაძემ წალკოტად გადააქცია და იგი ევროპული სტანდარტების მქონე პატარა ქალაქად გადააქცია.
ააშენა ხიდები, დააშრო ჭაობი და დაიწყო მისი განაშენიანება. თუმცა, აქვე მინდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ მან ყველაზე დიდი ყურადღება ნავსადგურის მშენებლობას დაუთმო, ვინაიდან იმთავითვე ნათელი იყო ფოთის ეკონომიკური პოტენციალი.
ქალაქი ფოთი, 1901 წელს ნიკო ნიკოლაძის მიერ შემუშავებული პროექტის მსგავსად აშენდა, რომელიც მაშნდელმა საბჭომ დაამტკიცა და მშენებლობა 1902 წელს დაიწყო. ნიკო ნიკოლაძის ინიციატივით პარიზის ბულვარის დაგეგმარების მსგავსად აშენდა, რომელიც გერმანელმა არქიტექტორმა, ედმუნდ ფრიკმა დააპროექტა. ცენტრალური ბიზანტიური საკათედრო ტაძრის ირგვლივ 12 ქუჩა გადის, რომელსაც 12 წმინდანის სახელი ჰქვია.
ედმუნდ ფრიკმა ქალაქში დააპროექტა ისეთი შენობები როგორიცაა: ფოთის საქალაქო ბიბლიოთეკა, ყრუ-მუნჯთა საზოგადოების შენობა, სახელმწიფო ისტორიის მუზეუმი, სასტუმრო ბრისტოლი და ასევე სხვა მრავალი საცხოვრებელი სახლი.
ჟამთა სვლამ ქალაქის იერსახე შეცვალა. ნიკო ნიკოლაძისეული ევროპული პატარა ქალაქი კი უბრალო ქალაქად გადააქცია. ევროპული არქიტექტურა გაპარტახდა და დღეს ამ დიდებულ მემკვიდრეობას კვლავ ჭაობი ჭამს.
ავტორი: ნინა ლორთქიფანიძე/ www.ekofact.com