02/01/2024
* #गुंज*
गुंज ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. गुंजेचा वेल असतो.बागेत व शेतातही गुंज लावतात.गुंजेची पाने गोडसर असतात व विड्यात वापरतात. पूर्वीच्या काळी, सोन्याचे वजन करावयाचे भारतात वापरले जाणारे हे एक परिमाण होते. (एक गुंज=तोळ्याचा ९६वा भाग). *पूर्वी भांडण झाले असता गुंजेचे नाव त्यातही यायचे की मी तुला गुंजभर सोन देणार नाही* 😂 म्हणजे खरोखरीच गुंजेला महत्व आहे बर का🤩 गुंज लाल ,पांढरी, काळ्या रंगात प्रामुख्याने आढळते , *पांढऱ्या गुंजेची मुळे व पाला औषधात वापरतात. मानसिक स्वास्थ मिळावे म्हणून बहूतेक लोक या गुंजाची माळ गळ्यात घालतात*
*मारवाडी समाजात श्रावण महिन्यात बायका फावल्या वेळेत गुंजा रेतीमध्ये पुरून खेळतात .*
गुंजेला संस्कृत नाव आहे- काकाणन्तिका, काकणन्ती, काकादनी, गुंजा, चिरिहिण्टिका, रक्तिका
तर हिंदीमध्ये- गुंज, गुंजा, घुंगची, घुंघची, चिरमिटी, माषा, रति
गुंजपाला खाल्ला की मिंटसारखा लागतो. गुंजपाला खाल्ल्या नंतर त्यावरून पाणी प्यायचे ते पाणी खुप गोड लागते ....आणि खोकल्यावर हा पाला उपयोगी पडतो असे म्हणतात.गुंजेची मुळे, पाने व बिया औषधी आहेत. मुळे व पाने मधुर परंतु बिया तिखट असतात. ही सर्व पौष्टिक, कामोत्तेजक, पित्तनाशक, रुचिवर्धक, कांतिवर्धक, नेत्ररोगहारक व चर्मरोगहारक असून जखमा व कंड यांवर गुणकारी आहे. ज्वर, डोकेदुखी, दमा, दात किडणे व तहान यांवर मुळे व पाने उपयुक्त असतात. मुळांचा रस कफनाशक आहे.
बसलेला घसा (आवाज) पाने चावून खाल्ल्यास लवकर आराम मिळतो. गुंजबिया बिया अधिक प्रमाणात विषारी असतात,बिया खाल्ल्याने उलटी,जुलाब ,मळमळ होते तसेच यकृताचे कार्य बिघडते आणि योग्यवेळी उपचार नाही मिळाल्यास मृत्य पण होऊ शकतो. म्हणून गुंजबिया खाऊ नये आणि लहान मुले याच्या रंगाने आकर्षित होऊन बिया खातील म्हणून त्यांच्या हाती बिया लागेल अश्याठिकाणी बिया ठेवू नये. याच्या बिया थोड्या घासून लावल्यास मातीत सहज रुजतात कुंडीतही हा वेल छान वाढतो.......लाल आणि पांढऱ्या रंगाच्या गुंजबिया हव्या असेल तर बीज बँकेत बिया सद्या उपलब्ध आहे ..............🙏🤩
🖊️श्रुती ओझा🙏🤗
