30/08/2024
परिसंस्थेचे पुनरुज्जीवन: काळसे-धामापूर मध्ये वयम फॉरेस्ट नर्सरी तर्फे स्थानिक आणि दुर्मिळ-सूचीबद्ध प्रजातींची वृक्षलागवड मोहीम...
आपण ग्लोबल वॉर्मिंगचे स्वरूप पाहिले तर जगभरात नैसर्गिक आपत्तींना वेग आल्याचे दिसत आहे. एकंदरित जगातील वातावरण बदलाचा विचार केला तर वातावरण बदलाचा परिणाम मानवी आरोग्य व पशूंच्या आरोग्यावरही होतो, हे सिद्ध झाले आहे. याच उद्दिष्टांना घेऊन काळसे गावातील प्रथमेश काळसेकर या तरुणाने उद्यमशीलता आणि पर्यावरण याची सांगड घालत वयंम फॉरेस्ट नर्सरीची सुरवात केली आहे. वयं फॉरेस्ट नर्सरीच्या माध्यमातून दर वर्षी प्रथमेश विविध उपक्रम आयोजीत करत असतो.
सामूहिक वृक्षारोपण हे सर्वात मोठं कार्य पार पडण्याच्या दृष्टीने श्रावण महिन्यात जंगलातील स्थानिक दुर्मिळ झाडांची रोप लागवड हा एक महत्वाचा उपक्रम आहे. या वर्षी मालवण येथील स.का. पाटील महाविद्यालय, काळसे गावातील श्री शिवाजी विद्यालय या विद्यार्थ्यांनी या मध्ये सहभाग घेतला. जागतिक वारसा प्राप्त धामापूर तलाव आणि सिंचनाखालील भूभाग वर्षानुवर्षे सदाहरीत असतात. पण काही ठिकाणी वृक्षतोड झाली असल्याने जमिनीची धूप होते. जमिनीची धूप रोखण्याच्या दृष्टीने या ठिकाणी समुद्रशिंगी, तीवर, सालंय, syzysium stocsii (अत्यंत दुर्मिळ प्रजाती), सप्तरंगी..इत्यादी प्रजातींची रोपे लावण्यात आली.
गावातील रस्त्याच्या कडेने वृक्षारोपण करून तापमान राखता येते. या दृष्टीने काही ठिकाणी ताम्हण, बहावा,मुचकुंद इत्यादी देशी शोभवंत झाडांची लागवड करण्यात आली.
वन्य प्राणी, पक्षी, मधमाशी यांच्या दृष्टीने रामफळ, पेरू, आंबा, जांभूळ इत्यादी प्रजातींची फळं झाडे लागवड करण्यात आली. यामुळे गावाच्या सौंदर्य मूल्यात वृद्धी होईल. उच्च दर्ज्याचे पर्यटन आकर्षित करण्याचा हा सर्वात प्रभावी मार्ग होऊ शकतो .
या सर्व मोक्याच्या ठिकाणी विद्यार्थी, शिक्षक आणि ग्रामस्थांनी मिळून वृक्षारोपण केले. वयं नर्सरी आणि सिंधुदुर्ग वन विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने जागतिक वारसा मान्यता प्राप्त धामापूर तलावाच्या भोवतालच्या राखीव जंगलामध्ये देखील वृक्षरोपण केले गेले. वनक्षेत्रपाल श्री संदीप कुंभार, वनपाल श्री. श्रीकृषण परीट, वनरक्षक धामापूर श्री शरद कांबळी,वन कर्मचारी अनिल परब,वनवाहन चालक श्री राहुल मयेकर व काळसे-धामापूर ग्रामस्थांनी यामध्ये सक्रिय सहभाग घेतला.
शिक्षणाय संस्था (भांडुप, मुंबई) आणि डॉ. मानसी सरपोतदार यांचे या वृक्षरोपण मोहिमेसाठी वयं फॉरेस्ट नर्सरीला आर्थिक पाठबळ दिले. तब्बल 45 प्रजातींची एकूण ३५० स्थानिक रोपं कोणत्याही रासायनिक खतांचा वापर न करता सेंद्रिय पद्धतीने वयम फॉरेस्ट नर्सरी मध्ये जोपासली गेली होती.
प्रथमेश काळसेकर (वयं फॉरेस्ट नर्सरी) : जैवविविधतेला जपणाऱ्या या प्रत्येक रोपाचं आपले एक वैशिष्ट्य आहे. मोनो कल्चर किती घातक ठरतं आहे हे दोडामार्ग तालुक्यातील शेतकऱ्यांना अनुभवण्यास येतं आहे.
श्री संदीप कुंभार (वन क्षेत्रपाल, कुडाळ) : समृद्ध आणि आनंदी जीवनासाठी सामूहिक पद्धतीने स्थानिक वृक्ष लागवड करणे हि आता काळाची गरज आहे.
