TRiSHULAN.30

27/05/2026

[អបអរសាទរបុណ្យរ៉ាយ៉ាហាជ្ជី បុណ្យប្រពៃណីឥស្លាម ឆ្នាំ២០២៦]

វិហារអ៊ីស្លាមជាតិម៉ាឡេស៊ី គឺជាវិហារអ៊ីស្លាមដ៏ធំ និងសំខាន់មួយរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលត្រូវបានសាងសង់ឆ្នាំ ១៩៦៥។ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវិហារអ៊ីស្លាមដ៏លេចធ្លោមួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចផ្ទុកអ្នកធ្វើពិធីសាសនាបានរហូតដល់ ១៥,០០០ នាក់។

វិហារអ៊ីស្លាមនេះ ត្រូវបានរចនាដោយក្រុមស្ថាបត្យករចំនួន ៣ នាក់ ដោយបង្ហាញពីការរួមបញ្ចូលរវាងស្ថាបត្យកម្មសម័យទំនើប និងអត្តសញ្ញាណអ៊ីស្លាម។ ដំបូលធំសំខាន់មានទម្រង់ជាផ្កាយឆែកចេញជា ១៨ ជ្រុង ដែលតំណាងឱ្យរដ្ឋទាំង ១៣ របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងគោលគ្រឹះទាំង ៥ នៃសាសនាអ៊ីស្លាម។ ទម្រង់ដំបូលនេះ ក៏ត្រូវបានបំផុសគំនិតពីឆ័ត្របើក ដែលជានិមិត្តសញ្ញាសមស្របនឹងអាកាសធាតុក្នុងប្រទេសផងដែរ។

ការរចនារបស់វិហារអ៊ីស្លាមនេះ ត្រូវបានគិតគូរយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងអាកាសធាតុក្តៅសើម និងភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ បន្ទះបេតុងបត់នៃដំបូលធំ គឺជាដំណោះស្រាយស្ថាបត្យកម្មដ៏ច្នៃប្រឌិត ដែលអាចបង្កើតចន្លោះខាងក្នុងធំទូលាយសម្រាប់សាលធំសម្រាប់ការធ្វើពិធីសាសនា។ បន្ថែមពីនេះ អាងទឹកដែលព័ទ្ធជុំវិញបរិវេណវិហារ មានតួនាទីជួយបន្ថយកម្តៅ និងបង្កើតបរិយាកាសត្រជាក់ស្រួល។

រាន (Veranda) ដ៏ធំទូលាយ និងការបើកចំហរជុំវិញអគារ បានជួយឱ្យមានចរន្តខ្យល់ចេញចូលបានល្អ ដែលជួយកាត់បន្ថយកម្តៅនៅក្នុងអគារ។ រានទាំងនេះ ក៏ផ្តល់ជាម្លប់សម្រាប់អ្នកមកធ្វើពិធីសាសនា ការពារពីកម្តៅព្រះអាទិត្យ និងភ្លៀងផងដែរ។ ការរៀបចំលំហបែបនេះ មិនត្រឹមតែបង្កើនផាសុកភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយរក្សាសីតុណ្ហភាពខាងក្នុងវិហារឱ្យត្រជាក់ និងសមស្របសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃផងដែរ៕

©TRiSHULAN.30

23/05/2026

ការប្រើប្រាស់លំហក្នុងផ្ទះប្រពៃណីជនជាតិចាម្ប៍នៅជំនីក ត្រូវបានសិក្សាតាមរយៈការសង្កេតផ្ទះចាស់ និងផ្ទះសម័យថ្មីជាច្រើនខ្នងនៅក្នុងភូមិ ព្រមទាំងការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយម្ចាស់ផ្ទះ និងចាស់ទុំក្នុងសហគមន៍។ ការសិក្សាបានបង្ហាញថា ការរៀបចំលំហក្នុងផ្ទះមិនត្រឹមតែបំពេញតម្រូវការនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿ សាសនា ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងរបៀបរស់នៅរបស់ជនជាតិចាម្ប៍ផងដែរ។ ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកសម្ភារៈសំណង់ និងទម្រង់ផ្ទះតាមសម័យកាល ក៏ការបែងចែកលំហសំខាន់ៗនៅតែរក្សានូវអត្តសញ្ញាណ និងមុខងារដើមជាចម្បង។

- Living space : ជាទីធ្លាកណ្ដាលនៃផ្ទះជនជាតិចាម្ប៍ ដែលមានមុខងារចម្រុះ ទាំងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ ការជួបជុំគ្រួសារ ហើយនៅពេលខ្លះក៏ប្រើសម្រាប់ពិធីសាសនាផងដែរ។ ទីធ្លានេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងមុខ និងតភ្ជាប់ទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗនៃផ្ទះ ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃ “លក្ខណៈសាធារណៈ” និងទំនាក់ទំនងសង្គមក្នុងសហគមន៍។ លំហនេះក៏ជាកន្លែងដែលបង្ហាញពីការគោរពភ្ញៀវ និងការរួបរួមគ្រួសារ ដែលជាតម្លៃសំខាន់មួយក្នុងសង្គមជនជាតិចាម្ប៍។ ក្នុងឱកាសពិសេស ដូចជាពិធីបុណ្យសាសនា ឬការជួបជុំសាច់ញាតិ បន្ទប់ធំអាចត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញទៅតាមតម្រូវការប្រើប្រាស់ ដែលបង្ហាញពីភាពបត់បែននៃលំហ និងរបៀបរស់នៅដែលផ្អែកលើសហគមន៍ជាចម្បង។

- Private space : ជាទីធ្លាខាងក្នុងផ្ទះដែលទុកសម្រាប់សមាជិកគ្រួសារ។ ជាទូទៅមានបន្ទប់គេង (Bedroom) ឬក្នុងករណីខ្លះគ្រាន់តែជាកន្លែងគេង (Sleeping area) ដែលប្រើវាំងននបែងចែកដើម្បីកំណត់ព្រំដែននៃភាពឯកជន។ នៅក្នុងទីធ្លានេះ ផ្ទះខ្លះរៀបចំកន្លែងសម្រាប់បួងសួង ឬថ្វាយបង្គំ (Prayer space) ដែលអាចស្ថិតនៅក្នុងបន្ទប់គេង ឬនៅជាប់កន្លែងគេង ប៉ុន្តែផ្ទះខ្លះមិនមានកន្លែងបួងសួងច្បាស់លាស់នោះទេ។ លើសពីនេះ ក៏មានកន្លែងទុកដាក់សម្ភារៈ (Storage) ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ឯកជន ដើម្បីភាពងាយស្រួល និងការរក្សាភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ការរៀបចំលំហបែបនេះបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះទំនាក់ទំនងក្នុងគ្រួសារ និងការគោរពចំពោះឯកជនភាពរបស់សមាជិកនីមួយៗ។ ជាពិសេស កន្លែងសម្រាប់បួងសួងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីសាសនាឥស្លាមក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដែលជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជនជាតិចាម្ប៍។

- Kitchen : ជាទីធ្លាសំខាន់មួយ ដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោយផ្ទះ ដើម្បីបែងចែកការចម្អិនអាហារចេញពីកន្លែងរស់នៅ និងកន្លែងទទួលភ្ញៀវ។ ជាទូទៅ ផ្ទះបាយតែងតែភ្ជាប់ជាមួយជណ្តើរខាងក្រោយផ្ទះ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការចេញ–ចូល។ ក្នុងករណីខ្លះ គេឃើញមានតែទ្វារខាងក្រោយផ្ទះប៉ុណ្ណោះ ដែលនៅសល់ស្នាមនៃការប្រើប្រាស់តាមបែបដើម។ តាមការចុះសិក្សានៅតំបន់ គេឃើញថា បន្ទប់ទឹកភាគច្រើនត្រូវបានរៀបចំរួមនៅក្នុងតំបន់ផ្ទះបាយ ដោយកន្លែងខ្លះនៅតែប្រើប្រាស់បាន ខណៈកន្លែងខ្លះបានបោះបង់ការប្រើប្រាស់រួចហើយ។ បញ្ហានេះបង្ហាញពីការសម្របខ្លួនរបស់គ្រួសារទៅនឹងបរិបទសង្គម និងអនាម័យដែលបានផ្លាស់ប្តូរទៅតាមពេលវេលា។ លើសពីតួនាទីក្នុងការចម្អិនអាហារ ផ្ទះបាយក៏ជាកន្លែងដែលសមាជិកគ្រួសារជួបជុំ និងធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរួមគ្នាផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ផ្ទះបាយ និងបន្ទប់ទឹកនៅក្នុងផ្ទះសម័យថ្មី បង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃការអភិវឌ្ឍសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងសុខាភិបាល ដែលបានចូលមកប៉ះពាល់ដល់របៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍ជនជាតិចាម្ប៍។

សរុបមក ការរៀបចំលំហក្នុងផ្ទះប្រពៃណីជនជាតិចាម្ប៍នៅជំនីក គឺជាការបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងស្ថាបត្យកម្ម វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅ។ លំហនីមួយៗត្រូវបានបែងចែកទៅតាមមុខងារ និងតម្រូវការរបស់គ្រួសារ ខណៈដែលនៅតែរក្សាបាននូវតម្លៃប្រពៃណី និងអត្តសញ្ញាណសហគមន៍ ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរតាមបរិបទសង្គមសម័យថ្មីក៏ដោយ៕

©TRiSHULAN.30

20/05/2026

ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក គឺជាប្រាសាទបុរាណសាងសង់អំពីឥដ្ឋនៅក្នុងរូងភ្នំថ្មកំបោរ ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា (ព្រះឥសូរ) និងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មក្នុងរូងភ្នំដែលចាស់ជាងគេមួយក្នុងសិល្បៈខ្មែរ។ ប្រាសាទនេះមានទម្រង់ស្ថាបត្យកម្មបែបដ្រាវិទនៃឥណ្ឌាខាងត្បូង និងសង់គ្របពីលើសិវលិង្គធម្មជាតិ។ ទោះមិនអាចកំណត់អាយុកាលបានច្បាស់លាស់ក៏ដោយ អ្នកស្រាវជ្រាវសន្និដ្ឋានថា ប្រាសាទនេះទំនងសាងសង់នៅចន្លោះពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៦ ដល់ដើមសតវត្សទី៧ នៃគ្រិស្តសករាជ អាចស្ថិតនៅរវាងរជ្ជកាលព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន ដល់ព្រះបាទមហេន្រ្ទវរ្ម័ន ហើយមានអាយុកាលមុនក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក។ ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក ក៏មានចម្លាក់សត្វមករនៅចុងទាំងសងខាងនៃផ្តែរ និងក្បាច់អង្កត់ធ្នូរាងកោង ស្រដៀងនឹងផ្តែរប្រាសាទនៅតំបន់ថាឡាបរិវ៉ាត់ និងគុកព្រះធាតុភ្នំហាន់ជ័យ។ ខាងលើផ្តែរមានហោជាងរាងជាក្រចក ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាហោជាងឥដ្ឋដ៏ចំណាស់ និងនៅរក្សារូបរាងបានល្អក្នុងសិល្បៈខ្មែរមុនសម័យអង្គរ៕

©TRiSHULAN.30

18/05/2026

ដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សានៅអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ របស់និស្សិតផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម និងនគរោបនីយវិទ្យាឆ្នាំទី១ ជំនាន់២៦ នៃសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន

17/05/2026

សំណង់ចាស់នាក្រុងដូនកែវ ខេត្តតាកែវ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីការរីកចម្រើននៃស្ថាបត្យកម្មផ្ទះល្វែង (Shophouse) ដែលធ្លាប់មានប្រជាប្រិយភាពក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជន និងទីផ្សារសំខាន់ៗនាសម័យអាណានិគម និងក្រោយអាណានិគម។ សំណង់ទាំងនេះគេនិយមប្រក់ដោយក្បឿងក្រឿងក្បាច់ និងក្បឿងស្រទបចេក (U-shape tiles) ដែលជាឥទ្ធិពលស្ថាបត្យកម្ម និងបច្ចេកទេសសំណង់ពីបរទេស ដែលបានចូលមកបញ្ចូលជាមួយសិល្បៈសំណង់ក្នុងស្រុក។

លក្ខណៈសំណង់ទាំងនេះមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីសោភ័ណភាព និងបច្ចេកវិទ្យាសំណង់នៃសម័យកាលនោះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ ពាណិជ្ជកម្ម និងរបៀបរស់នៅរវាងអ្នកស្រុក និងជនបរទេសដែលធ្លាប់ចូលមករស់នៅ ឬធ្វើជំនួញក្នុងតំបន់នេះ។ តាមរយៈទម្រង់អគារ ការរៀបចំមុខផ្ទះ បង្អួច ទ្វារ និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ យើងអាចសង្កេតឃើញពីការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងអត្តសញ្ញាណស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងឥទ្ធិពលអន្តរជាតិបានយ៉ាងច្បាស់។

បើទោះបីជាសំណង់មួយចំនួនបានបាត់បង់ ឬផ្លាស់ប្តូរទៅតាមសម័យកាលក៏ដោយ ប៉ុន្តែសំណង់ដែលនៅសេសសល់នៅតែជាសាក្សីដ៏សំខាន់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការអភិវឌ្ឍទីក្រុងដូនកែវ។ ស្ថាបត្យកម្មទាំងនេះគួរត្រូវបានសិក្សា អភិរក្ស និងផ្តល់តម្លៃបន្ថែម ដើម្បីរក្សាទុកជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ និងជាភស្តុតាងនៃការឆ្លងវប្បធម៌ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។

©TRiSHULAN.30

14/05/2026

14/05/2026

សិក្សាស្វែងយល់ពីប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក, ខេត្តកំពត

13/05/2026

អ្វីដែលធ្វើឱ្យយើងនឹកដល់ស្ថាបត្យកម្មវិហារឥស្លាម (ម៉ាស្ជិទ) មុនគេ គឺរូបរាងវិហារដែលមានកំពូលរាងមូល (Dome) មានប៉មខ្ពស់ និងមាននិមិត្តសញ្ញាព្រះចន្ទចំណិតជាមួយផ្កាយនៅលើកំពូល។ ទម្រង់ទាំងនេះបានក្លាយជារូបភាពសកលនៃស្ថាបត្យកម្មវិហារឥស្លាមសម័យថ្មី ដែលរីករាលដាលមកពីមជ្ឈិមបូព៌ា និងតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ ប៉ុន្តែស្ថាបត្យកម្មវិហារឥស្លាមដែលយើងឃើញសព្វថ្ងៃ មិនមែនជាទម្រង់ដើមនៃវិហារឥស្លាមនៅកម្ពុជានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានបណ្ដាលឱ្យរូបរាងវិហារឥស្លាមបែបបុរាណ និងបែបមូលដ្ឋានក្នុងសហគមន៍អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅស្រុកខ្មែរ ត្រូវបាត់បង់ និងផ្លាស់ប្ដូរទៅតាមសម័យកាលបន្តិចម្ដងៗ រហូតមនុស្សជំនាន់ក្រោយស្ទើរតែមិនអាចស្រមៃបានថា វិហារឥស្លាមនៅស្រុកខ្មែរសម័យមុនមានរូបរាងយ៉ាងដូចម្តេច។

វិហារឥស្លាមអាល់មូបារ៉ាក់ ឬដែលអ្នកភូមិនិយមហៅថា «វិហារព្រែកសណ្ដាយចាស់» គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏សំខាន់មួយនៃស្ថាបត្យកម្មវិហារឥស្លាមបែបចាស់របស់សហគមន៍ចាម្ប៍មូស្លីម (Muslim Cham) នៅកម្ពុជា។ វិហារនេះស្ថិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ក្នុងសហគមន៍ចាម្ប៍ព្រែកសណ្ដាយ ឃុំព្រែកសាម៉ាន់ ស្រុកឆ្លូង ខេត្តក្រចេះ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០។ បើទោះបីជាវិហារនេះមិនមានកំពូលរាងមូលធំៗ ឬប៉មខ្ពស់បែបវិហារសម័យថ្មីក៏ដោយ ក៏វាបានបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណស្ថាបត្យកម្មមូលដ្ឋាន ដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយបរិបទភូមិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍ចាម្ប៍នៅតាមដងទន្លេ។

សព្វថ្ងៃ វិហារនេះនៅតែមានសភាពល្អប្រសើរ ដោយសារការយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាពីសំណាក់ប្រជាសហគមន៍ ដែលនៅតែបន្តប្រើប្រាស់វិហារនេះសម្រាប់ការប្រតិបត្តិសាសនាជាប្រចាំ ទោះបីមានវិហារថ្មីសាងសង់នៅខាងក្រោយភូមិរួចហើយក៏ដោយ។ ការបន្តប្រើប្រាស់នេះ បានធ្វើឱ្យវិហារព្រែកសណ្ដាយចាស់នៅតែមានជីវិត និងរក្សាបានទាំងតម្លៃផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម សង្គម និងអនុស្សាវរីយ៍រួមរបស់សហគមន៍រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ៕

©TRiSHULAN.30

12/05/2026

[English Below]
ចូលរួមដោយសេរី!!! គ្រប់ស្ថាប័ន, គ្រប់សាកលវិទ្យាល័យ!
បាឋកថាស្ដីអំពី "បទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំ" ដោយវាគ្មិនកិត្តិយស ឯកឧត្តម ម៉ម សូផាណា ទីប្រឹក្សាក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្មនិង សំណង់ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ វេលាម៉ោង ៨:៣០ នាទីព្រឹក តទៅ។
ទីតាំងសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន អគារG សាលប្រជុំជាន់ទី៥
ចុះឈ្មោះតាមរយៈ Link ខាងក្រោម
https://docs.google.com/forms/d/1OB_am1iZYoLtQD2h2XLCqenJ_mczcsgoBgn8iMvl7JU
____________________________________
Join us for free! Open to everyone from all universities and institutions.
Don't miss the special open lecture "My Own Experience" by H.E Mam Sophana on May 21, 2026, at 8:30 AM.
Venue: Norton University, Building G, 5th Floor Conference Hall.
https://docs.google.com/forms/d/1OB_am1iZYoLtQD2h2XLCqenJ_mczcsgoBgn8iMvl7JU

11/05/2026

ព្រះវិហារ (ឧបោសថាគារ) ចាស់ នៃវត្តកែវ និងស្លាកស្នាមការប្រើប្រាស់ស្លឹកសីមា

©TRiSHULAN.30

24/12/2025