08/08/2025
မြန်မာ့ဆောက်လုပ်ရေးလောက၏ မြေဆီလွှာအပေါ်ထားရှိသော မှားယွင်းတဲ့အယူအဆများ
တစ်ခါတစ်ရံမှာ အစဉ်အလာ၊ အလွယ်လမ်း နဲ့ အတွေ့အကြုံ ဆိုတာတွေရဲ့ သက်ရောက်မှုအောက်မှာ အလုပ်လုပ်မိတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခေတ်မီအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ဟာ အချက်အလက် (Data) နဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ သုံးသပ်မှုတွေပေါ်မှာ အခြေခံထားတယ်ဆိုတာကို အမြဲသတိရရပါမယ်။
၁။ ဘေးအိမ်က ဒီလိုပဲဆောက်တာ၊ ကိုယ်လည်း ဒီလိုပဲဆောက်မယ်။
ဒါဟာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံး အတွေးအခေါ်တစ်ခုပါ။ မြေကြီးဟာ အဝတ်အစားတစ်ထည်လို တစ်နေရာနဲ့တစ်နေရာ အရောင်အသွေး၊ အရည်အသွေး မတူညီကြပါဘူး။ သင့်ခြံဝင်းနဲ့ ပေအနည်းငယ်ပဲကွာတဲ့ ဘေးအိမ်ရဲ့မြေအောက်အခြေအနေဟာ သင့်ခြံနဲ့ လုံးဝကွဲပြားခြားနားနေနိုင်ပါတယ်။ ဘေးအိမ်က မြေမာပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားပြီး၊ သင့်ခြံအောက်မှာ မြေပျော့လွှာ ဒါမှမဟုတ် ရွှံ့နွံအိတ် (clay pocket) ကြီးတစ်ခု ရှိကောင်းရှိနေနိုင်ပါတယ်။
အိမ်တိုင်း၊ အဆောက်အအုံတိုင်းဟာ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်မြေပေါ်မှာ ရပ်တည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အဆောက်အအုံတိုင်းအတွက် သီးသန့်မြေဆီလွှာစမ်းသပ်မှု (site-specific soil investigation) ဟာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကိုအမြဲပြောနေရတာပါ။ ဘေးအိမ်ရဲ့ foundation drawing ကို ကူးယူသုံးစွဲခြင်းဟာ ကံကိုပုံအပ်ပြီး အဆောက်အအုံဆောက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
၂။ Footing ကိုကြီးကြီးလုပ်၊ Pile ကိုရှည်ရှည်ရိုက်ရင် ပိုကောင်းတယ်။
ကြီးလေ ကောင်းလေ ဆိုတဲ့စကားဟာ Geotechnical Engineering မှာ အမြဲမမှန်ပါဘူး။ လိုအပ်တာထက် အများကြီးပိုကြီးတဲ့ footing တွေ၊ ပိုရှည်တဲ့ pile တွေသုံးစွဲခြင်းဟာ ငွေကုန်ကြေးကျများစေရုံသာမက၊ တစ်ခါတစ်ရံမှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိပါဘူး။ ဥပမာ - အလွန်ပျော့တဲ့ရွှံ့စေးလွှာအထူကြီးပေါ်မှာ pile ကို ဘယ်လောက်ပဲရှည်ရှည်ရိုက်ရိုက်၊ အောက်ခြေမှာ ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ မြေမာလွှာ (bearing stratum) ကို မရောက်ရင် အလကားပါပဲ။ ဝန်ကို ဘေးတိုက်ပွတ်မှုအား (skin friction) တစ်ခုတည်းနဲ့ သယ်ဆောင်ဖို့ ဒီဇိုင်းဆွဲရမှာဖြစ်ပြီး၊ ဒါကို တွက်ချက်မှုနဲ့သာ သိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
Foundation ဒီဇိုင်းဟာ ခန့်မှန်းခြေနဲ့ လုပ်ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ Soil Investigation Report ကနေရလာတဲ့ မြေရဲ့ခံနိုင်ရည် (bearing capacity, skin friction) စတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေအပေါ်မှာ အတိအကျတွက်ချက်ပြီး၊ ဝန်အားနဲ့သင့်တော်တဲ့ အရွယ်အစားကိုသာ ဒီဇိုင်းထုတ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို Optimized Design လို့ခေါ်ပြီး ဘေးကင်းမှုရော၊ စီးပွားရေးအရပါ တွက်ခြေအကိုက်ဆုံးဖြစ်မှာဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ကြည့်ရတာ မြေသားက ကောင်းပါတယ်။ စမ်းစရာမလိုပါဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အပေါ်ယံအသွင်အပြင်ကိုကြည့်ပြီး အတွင်းစိတ်ကို မခန့်မှန်းနိုင်သလိုပါပဲ။ မြေမျက်နှာပြင်က ကြည့်လို့ကောင်းနေရုံနဲ့ မြေအောက်အလွှာတွေ ကောင်းတယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မယူဆသင့်ပါဘူး။ အပေါ်ယံမှာ မြေမာလွှာတစ်ပေ၊ နှစ်ပေလောက်ရှိပြီး၊ သူ့အောက်မှာ မထင်မှတ်ထားတဲ့ မြေပွ၊ မြေပျော့ ဒါမှမဟုတ် အမှိုက်ဖို့ထားတဲ့အလွှာ (fill layer) တွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။
ပညာရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ မျက်စိဟာ မြေအောက်ကို ထွင်းဖောက်မြင်နိုင်ရပါမယ်။ အဲ့ဒီလိုမြင်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးတဲ့ကိရိယာကတော့ တူးစက် (Drilling Rig) နဲ့ SPT လို စတဲ့စမ်းသပ်မှုတွေပါပဲ။ မြင်တွေ့နေရတာကို မယုံကြည်ပါနဲ့၊ စမ်းသပ်မှုကရလာတဲ့ အချက်အလက် (data) ကိုသာ ယုံကြည်ဖို့လိုပါတယ်။
၄။ မြေစမ်းတာက ပိုက်ဆံဖြုန်းတာပဲ။
ဒါဟာ လုံးဝပြောင်းပြန်အမြင်ပါ။ မြေဆီလွှာစမ်းသပ်ခြင်းဟာ စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးရဲ့ တန်ဖိုး (total project cost) နဲ့ယှဉ်ရင် အလွန်သေးငယ်တဲ့ ရာခိုင်နှုန်း (ဥပမာ ၀.၅% ကနေ ၁%) သာရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီသေးငယ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကနေရလာတဲ့ အချက်အလက်တွေက သင့်ရဲ့ သိန်းပေါင်းထောင်ချီတန်တဲ့ အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို အာမခံပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
Geotechnical Investigation ဟာ "ကုန်ကျစရိတ် (Cost)" မဟုတ်ပါဘူး။ အကောင်းဆုံး "ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Investment)" တစ်ခုသာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို မလုပ်ခဲ့လို့ အဆောက်အအုံတစ်ခုခုဖြစ်ခဲ့ရင် ပေးဆပ်ရမယ့်တန်ဖိုးက အဆပေါင်း ရာထောင်မက ကြီးမားတယ်ဆိုတာ အမြဲနှလုံးသွင်းထားဖို့လိုပါတယ်။
၅။ ကန်ထရိုက်တာက အတွေ့အကြုံရှိတယ်၊ သူသိတယ်။
အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ ကန်ထရိုက်တာတွေဟာ အင်မတန်တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အင်ဂျင်နီယာရဲ့ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ ကန်ထရိုက်တာရဲ့ အခန်းကဏ္ဍဟာ မတူပါဘူး။ အင်ဂျင်နီယာက ဘာကြောင့်၊ ဘယ်လို ဆိုတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ ဒီဇိုင်းကို တာဝန်ယူပြီး၊ ကန်ထရိုက်တာက အဲ့ဒီဒီဇိုင်းကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ တာဝန်ယူရတာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်ဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အပြန်အလှန် လေးစားပြီး ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရမယ့်အဖွဲ့သားတွေဖြစ်ပါတယ်။
၆။ ဒီမြေအမျိုးအစားဆို Bearing Capacity ဒီလောက်ရှိတယ် လို့ အလွယ်တကူ ကောက်ချက်ချခြင်း။
ဒါဟာ အလွန်အန္တရာယ်များတဲ့ ကောက်ချက်တစ်ခုပါ။ Bearing Capacity (မြေရဲ့ဝန်ခံနိုင်စွမ်း) ဟာ မြေအမျိုးအစား နာမည် (ဥပမာ - ရွှံ့စေး၊ သဲ) တစ်ခုတည်းပေါ်မှာ မူတည်တာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲ့ဒီမြေရဲ့ သိပ်သည်းဆ (density)၊ ရေပါဝင်မှု (moisture content)၊ မြေလွှာရဲ့အနက်၊ အပေါ်မှာဖိထားတဲ့ဝန်အား (overburden pressure) စတဲ့ အချက်ပေါင်းများစွာပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ကို အရပ်အမောင်းကြည့်ပြီး သူ့ရဲ့ အတွင်းစိတ်ကို အတိအကျမပြောနိုင်သလိုပါပဲ။ ရန်ကုန်မြို့က ရွှံ့စေးမြေတွေဟာ တစ်နေရာနဲ့တစ်နေရာ ခံနိုင်ရည် လုံးဝမတူညီနိုင်ပါဘူး။
Bearing Capacity ကို ဘယ်တော့မှ ခန့်မှန်းခြေ သို့မဟုတ် ဇယားကွက်တစ်ခုခုကနေ အလွယ်တကူ ကောက်ယူသုံးစွဲလို့မရပါဘူး။ Soil Investigation ကနေရလာတဲ့ SPT-N value လို၊ Lab Test ကနေရလာတဲ့ cohesion (c) နဲ့ friction angle (φ) လို အချက်အလက်တွေပေါ်မှာ Terzaghi သို့မဟုတ် Meyerhof တို့လို ပညာရှင်တွေရဲ့ formula တွေနဲ့ စနစ်တကျ တွက်ချက်ရယူရပါမယ်။ Data-driven decision သာလျှင် စိတ်ချရတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။
၇။ မစမ်းတော့ဘူး၊ အညံ့ဆုံး Site Class D (သို့မဟုတ် E) ပဲ ထားလိုက်မယ်။
ငလျင်ဒီဇိုင်းအတွက် Site Class (မြေအမျိုးအစားအလိုက် ငလျင်လှိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု) ကို မစမ်းသပ်ဘဲ အညံ့ဆုံးတန်း (D သို့မဟုတ် E) ကို ရွေးလိုက်တာဟာ ပိုပြီး ဘေးကင်းတယ် လို့ ထင်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ အလွန်အမင်း စီးပွားရေးအရ မတွက်ခြေကိုက်တဲ့ ဒီဇိုင်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ သင့်ရဲ့မြေဟာ တကယ်တမ်းမှာ ပိုမာကျောတဲ့ Site Class C ဖြစ်နေခဲ့မယ်ဆိုပါစို့။ Site Class D အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံဟာ မလိုအပ်ဘဲ အလွန်အကျွံ သံချောင်းတွေ၊ ကွန်ကရစ်တွေ ပိုသုံးစွဲရပြီး ကုန်ကျစရိတ် အများကြီး တက်သွားစေမှာပါ။
Geotechnical Engineering ရဲ့ ပန်းတိုင်ဟာ ဘေးကင်းမှု တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ၊ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်သော ဘေးကင်းမှု (Economical Safety) ဖြစ်ပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ Site Class ကို သိရှိအောင်စမ်းသပ်ခြင်းဟာ မလိုအပ်တဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ချွေတာရာရောက်ပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အဆောက်အအုံအတွက် လိုအပ်တဲ့ ဘေးကင်းမှုအဆင့်ကို အတိအကျရရှိစေပါတယ်။ မျက်စိမှိတ်ပြီး အလွန်အကျွံကာကွယ်တာထက်၊ မျက်စိဖွင့်ပြီး တိတိကျကျကာကွယ်တာက ပညာရှင်ရဲ့တာဝန် ဖြစ်ပါတယ်။
Foundation ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အတွေ့အကြုံတစ်ခုတည်းပေါ်မှာ အခြေမခံကြပါနဲ့။ အင်ဂျင်နီယာရဲ့ ဒီဇိုင်းတွက်ချက်မှု၊ soil report ရဲ့ အကြံပြုချက်တွေအတိုင်း တိတိကျကျ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့လဲလိုအပ်ပါတယ်။
ဒီအတွေးအခေါ်အလွဲလေးတွေကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းဖြင့် အားလုံးဟာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့၊ ပိုမိုဘေးကင်းတဲ့၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီတဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် တည်ဆောက်ပေးနိုင်မှာ အသေအချာပါပဲ။
