03/09/2025
भेटनरी विधा कृषक ठगी विधा नबनोस्! एक पटक विश्वसनीय गुमेपछि दशकौं बेपत्ता हुनुपर्ला है!
भेटनरी औषधि व्यवसायमा गुणस्तर संकट र अनियन्त्रित प्रतिस्पर्धा✍️शम्भु पौड्याल
नेपालको भेटनरी औषधि व्यवसाय पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र गतिमा विस्तार भएको छ। पशुपालन व्यवसाय बढेसँगै औषधि, भिटामिन, खोप र पूरक पदार्थहरूको माग पनि बढेको छ। तर, यो विस्तारसँगै बजारमा देखिएको अव्यवस्था, गुणस्तरहीन उत्पादनहरूको प्रवेश र अनियन्त्रित प्रतिस्पर्धाले व्यवसायको विश्वसनीयतामै प्रश्न उठाएको छ।
कपी प्रोडक्टको बाढी
पहिले नेपालमा आएका ब्रान्डेड कम्पनीका औषधिहरू किसान र प्राविधिकबीच विश्वासिलो रूपमा प्रयोग हुँदै आएका थिए। तर आज त्यही ब्रान्डेड औषधिहरूको ठ्याक्कै नाम, प्याकेटिङ र रंग मिलाएर कपी उत्पादनहरू आयात गरेर वितरण गर्ने क्रम बढेको छ। यस्ता उत्पादनहरू सस्तो मूल्यमा पाइने भए पनि गुणस्तरमा कमजोर हुने गर्छन्।
एमआरहरूको भूमिकामा परिवर्तन
ब्रान्डेड कम्पनीसँग काम गरेका धेरै मेडिकल रिप्रेजेन्टेटिभ (एमआर) हरूले आफ्नो अनुभव र सम्पर्क प्रयोग गरेर अहिले कपी प्रोडक्ट आयात गर्ने कम्पनीहरूसँग जोडिएका छन्। उनीहरूले किसान र प्राविधिकलाई औषधि प्रमोट गर्दा पहिलेको विश्वासलाई उपयोग गर्छन्, तर औषधिको गुणस्तर भने शंकास्पद हुन्छ।
लोकल एजेन्टहरूको अनियन्त्रित प्रवेश
भेटनरी औषधिमा मार्जिन बढी हुने देखेर धेरै लोकल एजेन्टहरूले गुणस्तर परीक्षण नभएका उत्पादनहरू विभिन्न देशबाट आयात गर्न थालेका छन्। यसले बजारलाई अस्तव्यस्त बनाएको छ र विश्वसनीय कम्पनीका उत्पादनहरू ओझेलमा परिरहेका छन्।
नियमनको कमजोरी
औषधि प्रशासन विभाग (DDA) र सम्बन्धित निकायहरूको अनुगमन र नियमन प्रणाली कमजोर हुँदा गुणस्तरहीन उत्पादनहरू सजिलै बजारमा प्रवेश गर्छन्। गुणस्तर परीक्षण प्रयोगशाला सक्षम नहुँदा किसान र प्राविधिकले कुन औषधि असली हो र कुन नकली भन्ने छुट्याउनै सक्दैनन्।
किसानमाथि पर्ने असर
किसानले औषधि प्रयोग गर्दा अपेक्षित नतिजा नआएपछि उनीहरू निराश हुन्छन्। रोग नियन्त्रण हुन नसक्दा ठूलो घाटा बेहोर्नुपर्छ। यस्तो अवस्था लामो समय रहिरहँदा किसानको भेटनरी व्यवसायप्रतिको विश्वास कमजोर बन्दै गएको छ।
समाधानका बाटो
१. नियमन कडा बनाउने – DDA ले बजारमा आउने प्रत्येक उत्पादनलाई गुणस्तर परीक्षण गरी मात्र अनुमति दिनुपर्छ।
२. गुणस्तरलाई प्राथमिकता – व्यवसायीहरूले तत्कालीन नाफा होइन, किसानसँग दीर्घकालीन विश्वास कायम गर्ने उत्पादनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
३. सचेतना कार्यक्रम – किसान र प्राविधिकलाई कुन औषधि विश्वासिलो हो र कुन नकली भन्ने छुट्याउन तालिम र सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
४. संघसंस्थाको पहल – नेपाल भेटनरी औषधि व्यवसायिक संघ र अन्य सरोकारवाला संस्थाले गुणस्तरहीन उत्पादन भित्र्याउने गतिविधिबिरुद्ध ठोस कदम चाल्नुपर्छ।
नेपालको भेटनरी औषधि व्यवसायमा अहिले देखिएको प्रमुख चुनौती भनेकै गुणस्तरहीन र कपी उत्पादनको अनियन्त्रित आयात–वितरण, एमआर र एजेन्टको अनियन्त्रित प्रतिस्पर्धा, र नियमनको कमजोरी हो। यदि आजै यसलाई सम्बोधन गरिएन भने, भोलि किसान मात्र होइन, सम्पूर्ण भेटनरी व्यवसाय नै संकटमा पर्न सक्छ।