19/02/2026
Kolejny etap budowy – kolejne wyzwania dla bezpieczeństwa. W nowym artykule cyklu „Honor Inżyniera: Włącz bezpieczeństwo” przyglądamy się wznoszeniu ścian i słupów żelbetowych: pracy z szalunkami, zbrojeniu, transportowi żurawiem oraz organizacji bezpiecznych podestów i dostępu do stanowisk pracy.
Wznoszenie ścian i słupów żelbetowych
Po zakończeniu robót ziemnych i wykonaniu fundamentów plac budowy przechodzi w fazę intensywnego wznoszenia konstrukcji nadziemnej. To moment, w którym pojawia się duża liczba równoległych procesów technologicznych: montaż deskowań, transport elementów żurawiami, zbrojenie, betonowanie oraz prace logistyczne związane z dostawą materiałów. Dynamiczny charakter robót sprawia, że bezpieczeństwo zależy przede wszystkim od właściwej organizacji stanowisk pracy, komunikacji między zespołami oraz stosowania zabezpieczeń zbiorowych.
Wznoszenie ścian i słupów konstrukcyjnych rozpoczyna się od montażu części deskowań systemowych. Współczesne szalunki projektowane są jako kompletne rozwiązania obejmujące pomosty robocze, balustrady ochronne oraz punkty kotwienia, co pozwala ograniczyć konieczność stosowania improwizowanych rozwiązań. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustawienie deskowań na stabilnym podłożu oraz ich wypoziomowanie.
Podczas łączenia modułów szalunkowych należy zwracać uwagę na właściwe zamknięcie zamków systemowych i stosowanie elementów zgodnych z projektem technologicznym. Szczególnie newralgicznym etapem jest wypieranie deskowań ściennych, gdzie nieprawidłowo dobrane podpory lub brak kontroli ich ustawienia może prowadzić do utraty stateczności. Dlatego stosuje się podpory systemowe o określonej nośności, a ich montaż powinien być wykonywany przez przeszkolonych pracowników.
Dostęp do deskowań musi odbywać się poprzez dedykowane podesty robocze wyposażone w balustrady, bortnice oraz bezpieczne dojścia. Wchodzenie na elementy konstrukcji lub improwizowane drabiny znacząco zwiększa ryzyko upadku i nie powinno mieć miejsca na zorganizowanej budowie.
Na etapie wznoszenia konstrukcji żuraw wieżowy staje się głównym środkiem transportu pionowego. Przenoszone są zarówno deskowania, jak i kosze zbrojeniowe, pakiety stali czy elementy prefabrykowane. Bezpieczna współpraca operatora żurawia z zespołem naziemnym wymaga jednoznacznej komunikacji oraz wyznaczenia stref pracy.
Podczas podnoszenia elementów stosuje się wyłącznie atestowane zawiesia dopasowane do ciężaru i geometrii ładunku. Szczególną uwagę należy zwrócić na stabilizację transportowanych deskowań, które ze względu na dużą powierzchnię są podatne na działanie wiatru. Strefa pod podnoszonym ładunkiem powinna być wyłączona z ruchu, a pracownicy powinni znajdować się poza obszarem potencjalnego zagrożenia.
Wyładunki zbrojenia z samochodów ciężarowych są jednym z częściej niedocenianych momentów ryzyka. Pakiety stali wymagają właściwego podwieszenia oraz kontroli równowagi przed podniesieniem, a pracownicy nie powinni znajdować się między ładunkiem a pojazdem. Organizacja miejsca rozładunku powinna zapewniać stabilne podłoże i wystarczającą przestrzeń manewrową.
Znaczna część prac zbrojarskich odbywa się na wydzielonych placach zbrojeniowych, gdzie przygotowuje się elementy w kontrolowanych warunkach. Takie rozwiązanie ogranicza liczbę operacji wykonywanych na wysokości i poprawia ergonomię pracy. Transport gotowych siatek zbrojeniowych na miejsce wbudowania wymaga odpowiedniego planowania, aby uniknąć kolizji z innymi procesami.
Na samej konstrukcji wykonywane jest często zbrojenie uzupełniające ścian i słupów. Wymaga ono zapewnienia stabilnych podestów roboczych oraz właściwego zabezpieczenia krawędzi. Szczególnym zagrożeniem są wystające pręty zbrojeniowe, które powinny być zabezpieczone nasadkami ochronnymi lub osłonami.
Podczas montażu szalunków i prac zbrojarskich kluczową rolę odgrywają zabezpieczenia zbiorowe. Balustrady krawędziowe, systemowe osłony otworów technologicznych czy platformy robocze stanowią podstawową linię ochrony, ograniczając konieczność polegania wyłącznie na środkach ochrony indywidualnej.
Odpowiednie obarierowanie stref pracy pozwala oddzielić ruch pieszy od transportu ciężkiego oraz ograniczyć dostęp osób postronnych. Ważne jest również zapewnienie bezpiecznych dróg komunikacyjnych między kondygnacjami oraz właściwe oświetlenie miejsc pracy, szczególnie w okresach skróconego dnia.
Wznoszenie ścian i słupów wiąże się z dużym zagęszczeniem ekip roboczych — zbrojarzy, cieśli, operatorów sprzętu oraz geodetów wykonujących pomiary kontrolne. Skuteczna organizacja pracy wymaga planowania sekwencji robót tak, aby ograniczyć nakładanie się procesów i zminimalizować ryzyko kolizji.
Stały nadzór nad stanem deskowań, podestów oraz sprzętu transportowego pozwala wcześnie wykrywać nieprawidłowości i zapobiegać wypadkom. W praktyce oznacza to regularne kontrole, utrzymywanie porządku na stanowiskach pracy oraz konsekwentne stosowanie sprawdzonych rozwiązań technicznych.
