20/11/2025
Zaprojektowałem witraże do wegańskiej restauracji Manna, czerpiąc inspirację z malarstwa Marii Jaremy. Są to przestrzenne instalacje z przenikającymi się kolorowymi kształtami, które błyszczą i migocą na ścianach. To interpretacja monotypii „Penetracje”.
Jarema wykształciła unikalną technikę, w której barwne płaszczyzny nakładają się na siebie, tworząc nowe, wibrujące barwy i nieznane konstelacje. Świadomie abstrahowałem te kształty, aby przyporządkować im role w symbolicznej konstelacji rodzinnej Jaremy, chcąc opowiedzieć jej historię. Rzemieślniczo polega to we wnętrzu na wydobywaniu formy poprzez pracę nad negatywem, kreuję w ten sposób obiekty o zróżnicowanych funkcjach: lampy, lustra czy tynkowe dekoracje ścienne.
Technika monotypii, którą Jarema doprowadziła do mistrzostwa w cyklach z lat 50., jest kluczem. Artystka tworzyła efekt kontrolowanego przypadku, gdzie każda forma jest tymczasowa i unikatowa. Multibarwność warstw w miejscach przenikania się kolorowych kształtów generowała wizualny puls i głębię, dając złudzenie ruchu. Ten formalny język może odzwierciedlać trudną konstelację jej życia osobistego. Związana z Kornelem Filipowiczem – z którym wspólnie z matką wychowywała syna Aleksandra w realiach okupacji – Jarema balansowała między pasją twórczą a macierzyństwem, co jest kluczowym, wewnętrznym konfliktem, który dostrzegam w jej pracy. Abstrakcyjne formy to także wyraz bezkompromisowej walki z chorobą i odzwierciedlenie jej złożonych relacji.
Trójwymiarowe, przenikające się formy reprezentują u mnie nie tylko męża i syna, ale także figurę Gabriela Gottlieba, lekarza i byłego kochanka, który darzył ją szaleńczą, nieustającą miłością i pozostał bliskim przyjacielem. Intensywne barwy symbolizują tę lojalność, która nie wymagała wyłączności. Wieloletnie, emocjonalne splątanie Jaremy i Gottlieba nabiera kolejnej warstwy złożoności w momencie, gdy jej bliska przyjaciółka zostaje żoną lekarza. Ta nowa, nakładająca się relacja – przyjaźni, miłości i wyboru – doskonale symbolizuje proces 'Penetracji', gdzie nowe warstwy barwne tworzą trzecią, złożoną i nieoczekiwaną płaszczyznę. W tym kontekście, nakładające się płaszczyzny kolorowego szkła stają się wizualnym zapisem skomplikowanych, wzajemnie przenikajacych się więzi.
Całe jej życie, pełne twórczych pasji i niegasnących uczuć, było niczym baśń szkatułkowa z Tysiąca i Jednej Nocy, gdzie każda relacja i wydarzenie kryło w sobie kolejną, głębszą opowieść. Ta wielowarstwowa narracja doskonale pasuje, by opowiedzieć ją właśnie tutaj, w inspirowanym pustynnym mirażem wnętrzu Manny, gdzie światło i forma obiecują coś, co znajduje się tuż za horyzontem.
P.S. Bardzo polecam biografię artystki pióra Dauksza, bardzo wnikliwa i udokumentowana, ale przede wszystkim wspaniale się czyta!
[ENG]
I designed stained-glass installations for the vegan restaurant Manna, drawing inspiration from the paintings of Maria Jarema. These are spatial installations with interlocking colored shapes that shimmer and flicker on the walls. This is an interpretation of her monotype series, "Penetrations" ("Penetracje").
In early fifties Jarema developed a unique technique in which colored planes overlap, creating new, vibrating hues and unknown constellations. I consciously abstracted these shapes to assign them roles within Jarema’s symbolic family constellation, aiming to tell her story. Craft-wise, this involves extracting the form by working on the negative space, where I create objects with various functions: lamps, mirrors, or rendered wall decorations.
The monotype technique, which Jarema mastered in the 1950s cycles, is key. The artist created an effect of controlled chance, where every form is temporary and unique. The multi-color layering in the areas where the colored shapes interpenetrate generated a visual pulse and depth, giving the illusion of movement. This formal language may reflect the difficult constellation of her personal life. Tied to Kornel Filipowicz—with whom she raised their son Aleksander during the occupation—Jarema constantly balanced creative passion with motherhood, a crucial internal conflict of interpenetration. Abstract forms also express her uncompromising fight against illness and reflect her complex relationships.
The three-dimensional, interpenetrating forms in my work represent not only her husband and son but also the figure of Gabriel Gottlieb, a doctor and former lover who cherished her with a frenzied, unwavering love and remained a close friend. In this context, the overlapping planes of colored glass become a visual record of complicated, "penetrating" bonds where borders are fluid.
Her entire life, full of creative passions and unyielding feelings, was like a casket story from One Thousand and One Nights. This multilayered narrative is perfectly suited to be told right here, within Manna's interior inspired by a desert mirage, where light and form promise something that lies just beyond the horizon.
Manna | vegan restaurant | Warsaw | 2024
projekt:
klient:
zdjęcia:
wykonawca: , Serhiy
dywan: .atelier
lampki: .oganov.objects
blaty:
stoły: Pan Mariusz
