23/02/2023
İNŞAATLARA 1 AY SONRA BAŞLAYIP 1 YIL İÇİNDE BİTİRMEK...DOĞRU MU? ÖNCE EKLİ DOKTORA TEZİNDEN BİR BÖLÜM OKUNMALI.
Ammar İBRAHİMGİL
DOKTORA TEZİ
MİMARLIK ANABİLİM DALI
///9.3.1. Koruma organizasyonu ile ilgili öneriler
1963’te yerle bir olan Üsküp’ün son yüzyıldaki en büyük şansı uluslararası bir yarışma
neticesinde “yerin ruhu” olduğu inanışına sahip bir toplumdan gelen Japon mimar Kenzo
Tange tarafından planlanması olmuştur. Bu yarışma sayesinde tarihi ve mimari yapıların
korunması konusunda dünyayı etkileyecek yeni fikirler ve görüşlerin otaya çıkmasını
sağlamıştır. Evrensel değerlerin üstünde içsel bir kavramayla korumacılığın temelini ifade
eden bu anlayışın devam etmesi ve topluma yaygınlaştırılması, korumacılık için en önemli
çaba olarak görülebilir.
Bunun yanında Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve İslâm Konferansı Örgütü tarafından
doğal ve kültürel çevre korunmasına yönelik geliştirilen standartlar ve uluslararası
sözleşmeler, bu çerçevede değerlendirilmeli, Çarşı’daki sosyal ve mimari yapının bütüncül
ve sürdürülebilir planlamasına, koruması ve geliştirilmesine yönelik öneriler geliştirilmeye
çalışılmalıdır. Bunun için öncelikle çarşıyı koruyacak uzman ekibin, insan kaynağının çarşı
içindeki sosyal yapıdan çıkmasını sağlamak olmalıdır.
Koruma projesi, koruma ve planlama konusunda eğitimli kişilerden oluşan; mimar, şehirci,
arkeolog, sanat tarihçi, peyzaj mimarı, iktisatçı, hukukçu ve diğer ilgili alanlardaki uzmanlar
ile esnafları temsilen en saygın esnaftan oluşan ekipler tarafından hazırlanmalıdır. Uzman
kişiler tarafından yapılacak bilinçli tespit çalışmaları; korumada öncelik sırasının
belirlenmesi ve yapılacak çalışmaların parasal ve teknik olanaklarının uygun ve planlı bir
şekilde yapılmasını sağlayacaktır. Çarşıdaki dükkânlarda üretilen ürünlerin
vergilendirilmesi, nitelikli ürün üreten dükkânların enerji harcamaları, donanımlarının
yenilenmesi ve pazar bulma desteği sunulmalıdır.
Koruma ile ilgili yapılacak çalışmalarda; yakın çevrede arkeolojik kazıların
yaygınlaştırılması, tarihi analizlerin özel meslekler üzerinden sürekli araştırılması, çarşı
içinde demografik yapının takip edilmesi, mevcut fiziki durumun sürekli güncellenmesi ve
basit dükkân onarım izinlerinin hem uygulama hem denetim açısından kolaylaştıracak
kılavuzlar hazırlanması ve onarımların hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesi ve denetlenmesi, anıtsal yapıların ve yüksek nitelikli dükkânların restitüsyon projelerinin uzman ekipler
tarafından ve uluslararası işbirlikleriyle hazırlanması, çarşıda yıllık bazda ekonomik ve ticari
analizlerin yapılması, sosyokültürel yapıyı canlı tutacak ve bölge üzerinde araştırmaları
teşvik edecek kültürel ve akademik faaliyetlerin organize edilmesi konularını içermelidir.
Koruma Kurulu’nun öncülüğünde Üsküp Belediyesi ve ilgili ilçe belediyelerinin ortak
çalışmalarıyla koruma planlama organizasyonu oluşturulmalı ve bu organizasyonun değişik
aşamalarda ve konularda ortaya çıkabilecek sorunları çözecek bir güce sahip olması ve
sorumluluk üstlenmesi gerekmektedir. İdari kurumlar ve kullanıcılar koruma çalışmalarında
işbirliği halinde olmalıdırlar.
Esnaflar Birliği de geçmişte olduğu gibi kendi içlerinde itibar ve saygınlığı esas alan bir
örgüt yapısına kavuşturulmalıdır. Ancak geçmişten farklı olarak dışa açık, zamanı
okuyabilen ve ticarette güncel yaklaşımları takip edebilen, kendini yenileyen ve uzmanlık
isteyen konularda profesyonel akıl yürüten bir örgüt şemasına sahip olmalıdır.
Esnaf Birliği, çarşının en büyük ihtiyacı olan daha büyük pazara ulaşmak için esnafın,
dünyanın her yerinden müşteriye ulaşabileceği “amazon” ve “alibaba” gibi şirketleri örnek
alarak Çarşı’ya özel dükkânların internetten ürün satışı yapabileceği dijital platform
kurmalıdır. Esnaf ile müşteri arasında kurumsal güvenliği sağlayarak Üsküp Çarşısı’ndaki
ürünlerin dünyanın her yerine ulaştırma çabası göstermelidir. Bunun yanında unutulmaya
yüz tutmuş mesleklerin toplumun genelinde hobi olarak yaygınlaştırılması için ulusal ve
uluslararası desteklerle kültürel ve eğitim faaliyetlerinin yürütülmesi çalışmaları
yapılmalıdır.
Üsküp’e gelen yerli ve yabancı turistler için Çarşı’da daha fazla zaman geçireceği
mekânların arttırılması ekonomik döngünün en önemli sorunu arasındadır. Toplumsal
gerilimden dolayı kimi çevrelerce Çarşı kötülenmekte ve turistik alış veriş yapmama
konusunda önyargı oluşturulmaktadır. Bunun yanında yetersiz konaklama imkânı ve sosyal
donatı fiziksel algıyı olumsuz etkilemekte, turistin güven duygusunu zedelemektedir.
Tanıtım çalışmalarıyla Çarşı’nın özgün sosyal ve fiziksel dokusuna aykırı olmayacak şekilde
koruma çalışmaları yapacak, kültürel duyarlılığa sahip özel girişimcilerin bölgeye gelmeleri
sağlanmalıdır.
