21/05/2026
(English below) Cô đơn không sợ. Chỉ sợ không đơn.
Hồi mới tập tành buôn bán, mình bán đủ thứ trên đời. Từ kim chi, nước dâu tằm, rượu dâu tằm, rồi túi len móc tay, túi ví da handmade. Ban ngày còn đi làm, tối về lại lọ mọ ngồi làm hàng. Có bữa làm tới khuya, mắt cay xè vì buồn ngủ mà tay vẫn còn cột dây, dán miệng túi cho khách. Sáng hôm sau lại xách theo lỉnh kỉnh đem đi gửi. Hồi đó cực thì cực thiệt, mà hình như cũng chưa kịp thấy cực. Người trẻ thường vậy, có việc để làm là cứ cắm đầu làm thôi.
Có một thời gian mình còn trồng rau mầm để bán. Mấy khay rau để đầy trước hiên nhà. Sáng nào cũng mới tờ mờ đất đã dậy cắt rau. Ngoài trời còn tối om, sương đọng lạnh trên lá. Xa xa nghe tiếng xe tải ngoài quốc lộ chạy rì rì trong màn sương sớm. Rau cắt xong thì xếp cẩn thận vô từng hộp nhựa, bỏ vào thùng xốp, cho thêm ít đá lạnh để giữ mát, rồi chở cả quãng đường dài từ Long An lên tận Quận 2 Sài Gòn.
Tới nơi thì gửi xe dưới tầng hầm, rồi đi làm tới chiều tối mới tranh thủ đem giao cho khách được. Mà giờ tan tầm ở Sài Gòn đông nghẹt. Xe chen xe, người chen người. Có bữa chạy hơn cả tiếng đồng hồ mới tới nơi. Đến lúc mở thùng ra thì mớ rau mầm đã héo xuống, mềm oặt vì hơi nóng hầm hập cả ngày với quãng đường đi xa quá. Nhìn mà đứt ruột. Rau mình thức từ bốn giờ sáng để cắt, nâng niu từng hộp, vậy mà tới nơi nhìn chẳng còn ra hình dạng ban đầu nữa. Nhưng hồi đó mình cũng chẳng biết than với ai. Hỏng thì thôi, bữa sau làm lại.
Làm kiểu đó lời lãi chẳng được bao nhiêu. Có hôm ngồi tính đi tính lại thấy tiền xăng xe còn nhiều hơn tiền lời. Nhưng rồi hôm sau vẫn làm tiếp. Hồi đó chỉ nghĩ đơn giản, có gì làm nấy, miễn kiếm được đồng nào hay đồng đó. Với người mới bắt đầu, nhiều khi việc gì tự làm được thì tự làm trước. Không biết thì đi học thêm, đi hỏi người khác. Tự xoay xở được phần nào thì đỡ tốn phần đó, nhất là lúc doanh thu còn chưa được bao nhiêu. Như mình hồi đó nhờ trước đây có học thiết kế nên cũng tự mày mò làm nhãn cho bao bì. Dĩ nhiên nhìn không đẹp bằng người làm chuyên nghiệp, cũng chẳng thật hoàn hảo gì, nhưng ít ra nhìn còn gọn gàng, tử tế một chút. Có cái tên, cái nhãn để khách dùng xong rồi lâu lâu nhìn lại còn nhớ mang máng đây là sản phẩm của ai.
Rồi có lần mình đem hơn chục hộp rau mầm ra bán ở cái chợ gần khu công nghiệp. Mới đầu ngại dữ lắm. Cứ ngồi im re một góc, người đi qua đi lại mà chẳng dám mở miệng. Thành thử cả buổi chiều bán được đúng một hộp. Mấy cô bán rau ngồi bên cạnh thấy vậy mới cười, nói lớn: “Bán gì phải hô lên con. Ngồi im ai biết mà mua.” Nghe xong vừa quê vừa mắc cười. Rồi mình cũng đánh bạo rao thử: “Rau mầm cải ngọt đây anh chị ơi… trộn gỏi, nấu canh ngon ngọt lắm…” Tiếng rao đầu tiên nhỏ xíu, nghe còn run hơn tiếng muỗi. Nhưng rao vài lần thì cũng quen dần. Người ta bắt đầu ghé lại coi. Có người hỏi thử. Có người mua một hộp rồi hôm sau quay lại mua nữa.
Sau này nghĩ lại mới thấy, chắc nhờ từng ngồi ngoài chợ như vậy nên bây giờ mình đỡ ngại hơn hồi trước. Dù tới giờ chuyện làm ăn của mình cũng vẫn còn nhỏ thôi, vẫn còn đang học mỗi ngày. Có những thứ mình cũng còn lóng ngóng, làm chưa tới đâu. Nhưng mình nghĩ chắc ai bắt đầu làm ăn nhỏ cũng từng đi qua cảm giác đăng bài không ai hỏi, nhắn khách không ai trả lời, rồi ngồi tự nghi ngờ đủ thứ trong đầu.
Mình cũng không dám nói mình có kinh nghiệm gì lớn lao. Chỉ thấy rằng nhiều khi làm nhỏ thì cứ đi chậm chậm thôi cũng được. Có gì làm nấy, có khách nào quý mình thì mình ráng giữ tử tế với người ta. Bán được ít thì mừng ít. Chưa biết nhiều thì học thêm chút nữa. Giống như trồng cây vậy, có cây lâu bén rễ lắm, nhìn hoài chẳng thấy lớn lên bao nhiêu, nhưng nếu ngày nào cũng còn chăm thì may ra nó vẫn sống được.
---
When I first started trying my hand at selling things, I sold just about anything. Kimchi, mulberry juice, mulberry wine, crocheted bags, handmade leather wallets. I had a day job back then, so evenings were spent quietly making products at home. Some nights I worked until very late, my eyes stinging with exhaustion while my hands were still tying strings and sealing packages for customers. The next morning, I would carry everything with me on the way to work so I could send the parcels off. Life was hard, truly hard, though at that age I do not think I even had the time to realise it. Young people are often like that. As long as there is work to do, they simply keep going.
For a period of time, I even grew microgreens to sell. Trays of sprouts filled the little space in front of the house. Every morning, before dawn had properly broken, I would already be awake cutting the greens. Outside was still pitch dark, with cold dew clinging to the leaves. Somewhere in the distance, lorries rumbled along the highway through the early morning mist. After harvesting, I carefully packed the greens into plastic containers, placed them inside foam boxes with ice to keep them cool, then carried them all the way from Long An to District 2 in Saigon.
Once I arrived, I would leave the boxes in the basement car park and spend the entire day at work before finally delivering them in the evening. But rush hour in Saigon was relentless. Endless streams of motorbikes, endless traffic. Some days it took more than an hour just to reach the customer. By the time I opened the box, the microgreens had wilted completely, limp and soaked from the trapped heat and the long journey. It was heartbreaking to look at. I had woken at four in the morning to cut those greens and carefully pack every single box, only for them to lose all freshness before they even arrived. But back then, I did not really know how to complain to anyone. If something failed, then so be it. The next day, I simply started again.
There was hardly any profit in doing things that way. Some evenings I sat down and calculated everything, only to realise the petrol cost was higher than what I had earned. Yet the following morning, I still carried on. At the time, my thinking was very simple: do whatever work you can and earn whatever little money you can.
When you are just starting out, if there is something you can do yourself, then you simply do it. If you do not know how, you learn, or you ask someone else. Every little thing you manage on your own saves a bit of money, especially when your revenue is barely enough to keep things afloat. Back then, because I had once studied design, I tried making my own labels and packaging. Of course they were nowhere near as polished as professional work, nor were they perfect, but at least they looked neat and decent enough. There was a name on the package, something customers might vaguely remember after using the product.
I still remember the day I brought more than ten boxes of microgreens to sell at a market near the industrial zones. At first, I was terribly shy. I just sat quietly in a corner while people walked past, too embarrassed to say anything. By the end of the afternoon, I had sold only one box.
The vegetable sellers beside me laughed kindly and called out, “If you are selling something, you have to shout about it. If you sit there quietly, how will anyone know?”
I remember feeling both embarrassed and amused. Eventually, I gathered enough courage to call out softly, “Fresh sweet mustard microgreens here… lovely for soup or salads…”
My first attempt sounded tiny, more trembling than a mosquito’s buzz. But after repeating it a few times, I slowly became less nervous. People started stopping to have a look. Some asked questions. Some bought a box and came back again the next day.
Looking back now, perhaps it was those days sitting at little roadside markets that made me less afraid of selling things. Even now, my business is still very small, and I am still learning every single day. There are many things I still fumble through and do not fully know how to do. But I think anyone who starts a small business has probably experienced the same feelings: posting products online and hearing nothing back, messaging customers and receiving no reply, then sitting alone questioning yourself over and over again.
I would never dare say I have any great wisdom or experience. I only feel that when you are building something small, perhaps it is alright to move slowly. You do what you can. You treat the customers who support you with sincerity. If you sell a little, you are grateful for that little. If you do not know enough yet, then you keep learning bit by bit.
It is rather like growing a tree. Some trees take a very long time before their roots settle into the soil. You stare at them every day and see almost no growth at all. But if you continue tending them patiently, there is always a chance they will survive.
